Zamieranie podstawy pędów
Zamieranie podstawy pędów maliny i jeżyny to choroba, w której lokalna infekcja tkanek przewodzących szybko prowadzi do zaburzeń fizjologicznych całego pędu, skutkując przedwczesnym zamieraniem rośliny.
Zamieranie podstawy pędów maliny i jeżyny to choroba, w której lokalna infekcja tkanek przewodzących szybko prowadzi do zaburzeń fizjologicznych całego pędu, skutkując przedwczesnym zamieraniem rośliny.
Opis
Zamieranie podstawy pędów jest groźną chorobą malin i jeżyn, prowadzącą do szybkiego zamierania owocujących pędów. Występuje w większości rejonów uprawy roślin z rodzaju Rubus, szczególnie w warunkach wysokiej wilgotności i przy częstych uszkodzeniach mechanicznych pędów. Choroba poraża głównie podstawę pędów, powodując gwałtowne więdnięcie liści, zasychanie kwiatostanów i owoców oraz łamliwość tkanek.
W przeciwieństwie do przypąkowego zamierania, patogen ten rozwija się dynamicznie i może w krótkim czasie doprowadzić do zniszczenia całych pędów owoconośnych, powodując wyraźne straty plonu w sezonie. Na plantacjach intensywnie prowadzonych, gdzie wykonuje się liczne cięcia i zabiegi mechaniczne, choroba może mieć charakter epidemiczny.
Systematyka
Zamieranie podstawy pędów maliny i jeżyny
Paraconiothyrium coniothyrium (Fuckel) Crous & Bensch
Cane blight of raspberry and blackberry
Pleosporales
Didymellaceae
Paraconiothyrium coniothyrium (syn. Leptosphaeria coniothyrium)
Sprawca
Sprawcą choroby jest grzyb Leptosphaeria coniothyrium (obecna nazwa to Paraconiothyrium coniothyrium), który zimuje w porażonych pędach oraz w pozostawionych czopach po wycięciu dwuletnich pędów. W porażonych tkankach tworzy piknidia, w których powstają zarodniki konidialne stanowiące główne źródło infekcji.
Wiosną i w okresach deszczowych zarodniki uwalniane są z owocników i rozprzestrzeniane z kroplami deszczu oraz przez wiatr. Do zakażenia dochodzi najczęściej przez rany powstałe po cięciu, uszkodzenia mechaniczne, pęknięcia mrozowe lub miejsca uszkodzone przez owady. W ciągu sezonu w miejscach infekcji tworzą się kolejne owocniki, co prowadzi do wtórnych zakażeń. Patogen może przetrwać w porażonych pędach nawet przez kilka lat, jeśli nie zostaną one usunięte z plantacji.
Warunki rozwoju
Rozwojowi choroby sprzyja wysoka wilgotność powietrza oraz temperatury w zakresie 15-22°C. Długotrwałe opady deszczu, zaleganie wody na pędach oraz słaba cyrkulacja powietrza w zagęszczonych plantacjach zwiększają ryzyko infekcji. Szczególnie podatne są plantacje po intensywnym cięciu oraz w latach z częstymi uszkodzeniami mechanicznymi pędów.
Zarodniki wymagają obecności wody do kiełkowania, dlatego do infekcji dochodzi najczęściej w okresach deszczowych, już od wczesnej wiosny.
Objawy chorobowe
Pierwsze objawy widoczne są u podstawy pędów, gdzie pojawiają się brunatne lub purpurowe zgorzele obejmujące główny pęd i jego rozgałęzienia. Zmiany często rozszerzają się wzdłuż osi pędu. W miejscu porażenia drewno przebarwia się na ciemnobrązowo, staje się kruche i podatne na złamanie.
Liście na porażonych pędach więdną i brunatnieją, a kwiatostany oraz owoce zasychają. Pędy łatwo się wyginają lub wyłamują w miejscu zgorzeli. W drugiej części sezonu na powierzchni nekrotycznych tkanek widoczne są drobne, czarne punkty będące piknidiami patogena.
Silnie porażone rośliny wykazują znaczne osłabienie, a utrata pędów owoconośnych prowadzi do bezpośrednich strat w plonie.
Jak zapobiegać?
Najważniejsze jest systematyczne wycinanie i usuwanie z plantacji porażonych pędów, najlepiej bezpośrednio po zbiorach. Należy ograniczać zagęszczenie roślin oraz prowadzić je przy podporach w celu poprawy przewiewności. Istotne jest unikanie pozostawiania czopów po wycięciu dwuletnich pędów oraz dokładne usuwanie resztek roślinnych.
Zaleca się ograniczanie uszkodzeń mechanicznych podczas prac pielęgnacyjnych oraz stosowanie narzędzi dezynfekowanych między cięciami. Wskazane jest unikanie deszczowni, które zwiększają rozprzestrzenianie zarodników.
W integrowanej ochronie mogą być stosowane preparaty biologiczne zawierające Pythium oligandrum lub bakterie z rodzaju Bacillus, które ograniczają rozwój patogenów na powierzchni tkanek i wspomagają naturalną odporność roślin.
Pierwszy zabieg ochronny wykonuje się, gdy młode pędy osiągną wysokość około 10-20 cm, następne co ok. 10 dni w zależności od warunków pogodowych. W ochronie malin i jeżyn stosuje się fungicydy z grup triazoli, strobiluryn oraz preparaty kontaktowe, zgodnie z aktualnym programem ochrony roślin jagodowych. Szczególnie istotne są zabiegi wykonywane po wycinaniu pędów oraz w okresach intensywnych opadów.