Rdza jeżyny
Rdza jeżyny (Phragmidium violaceum) jest powszechnie występującą chorobą grzybową porażającą zarówno jeżyny dziko rosnące, jak i uprawne.

Rdza jeżyny (Phragmidium violaceum) jest powszechnie występującą chorobą grzybową porażającą zarówno jeżyny dziko rosnące, jak i uprawne.

Galeria



Opis
Rdza jeżyny jest powszechnie występującą chorobą grzybową porażającą zarówno jeżyny dziko rosnące, jak i uprawne. Choroba ta ma znaczenie gospodarcze głównie w rejonach o wilgotnym klimacie oraz na plantacjach prowadzonych w warunkach sprzyjających długotrwałemu utrzymywaniu się wilgoci na liściach. Patogen poraża przede wszystkim liście, ale może infekować również ogonki liściowe, szypułki kwiatostanowe, działki kielicha, młode pędy oraz owoce. Silne porażenie prowadzi do przedwczesnej defoliacji, osłabienia wzrostu roślin oraz obniżenia plonowania i jakości owoców.
Systematyka
Rdza jeżyny
Phragmidium violaceum (Schultz) Brockm.
Blackberry rust
Pucciniales
Phragmidiaceae
Phragmidium violaceum
Sprawca
Sprawcą choroby jest grzyb rdzawnikowy Phragmidium violaceum, będący patogenem jednodomowym, którego jedynym żywicielem jest jeżyna. W swoim cyklu rozwojowym wytwarza pięć typów zarodników, co jest cechą charakterystyczną dla wielu przedstawicieli rdzawników. Grzyb zimuje głównie w postaci teliospor na porażonych, opadłych liściach. Wiosną teliospory kiełkują, tworząc bazydiospory, które stanowią źródło infekcji pierwotnych. Zarodniki te są przenoszone przez wiatr na młode, rozwijające się liście, gdzie dochodzi do zakażenia. W kolejnych etapach rozwoju patogen wytwarza ecia oraz uredinia, które produkują ogromne ilości zarodników letnich odpowiedzialnych za infekcje wtórne i szybkie rozprzestrzenianie się choroby w trakcie sezonu wegetacyjnego.
Warunki rozwoju
Rozwojowi rdzy jeżyny sprzyjają umiarkowane temperatury oraz wysoka wilgotność powietrza. Urediniospory kiełkują w szerokim zakresie temperatur, najczęściej od ok. 8 do 21°C, przy obecności filmu wodnego na powierzchni liści. Długotrwałe zwilżenie liści, częste opady deszczu oraz zagęszczone nasadzenia istotnie zwiększają ryzyko infekcji. Choroba ma zazwyczaj gwałtowny przebieg, a zarodniki letnie mogą być rozprzestrzeniane na duże odległości wraz z prądami powietrza, co sprzyja szybkiemu pojawianiu się ognisk choroby na nowych plantacjach.
Objawy chorobowe
Pierwsze objawy rdzy jeżyny pojawiają się wczesną wiosną, najczęściej na przełomie maja i czerwca.
Na górnej stronie młodych liści widoczne są drobne, żółto-pomarańczowe ecia, wypełnione zarodnikami ognikowymi. Po około 7-10 dniach w miejscach infekcji rozwijają się fiołkowate lub czerwonawe nekrozy o średnicy kilku mm. Na dolnej stronie liści, bezpośrednio pod plamami, tworzą się pomarańczowordzawe skupienia urediniów zawierających urediniospory. Od połowy lata aż do jesieni w obrębie starszych zmian pojawiają się czarne skupienia teliospor, które odpowiadają za przetrwanie patogena w okresie zimowym. W warunkach silnej infekcji dochodzi do zasychania brzegów liści, ich chlorozy oraz przedwczesnego opadania. U odmian mniej podatnych objawy mogą ograniczać się jedynie do drobnych, fioletowych plamek bez wytwarzania zarodników.
Jak zapobiegać?
Ograniczanie nasilenia choroby opiera się na odpowiednim prowadzeniu plantacji, które umożliwia dobre przewietrzanie roślin i szybkie obsychanie liści. Istotne znaczenie ma regularne odchwaszczanie, usuwanie nadmiaru młodych pędów oraz unikanie nadmiernego zagęszczenia nasadzeń. Po zbiorach zaleca się usuwanie i niszczenie pędów, na których występowało owocowanie.
Ważnym elementem profilaktyki jest niszczenie porażonych resztek roślinnych oraz opadłych liści zawierających teliospory. Usuwanie dziko rosnących jeżyn z sąsiedztwa plantacji ogranicza potencjalne źródła infekcji pierwotnych.
Ochrona chemiczna opiera się na stosowaniu fungicydów dopuszczonych do użycia w uprawie jeżyny, zawierających substancje czynne z grup triazoli, strobiluryn lub innych związków o działaniu systemicznym i kontaktowym. Zabiegi wykonuje się zapobiegawczo lub interwencyjnie od wczesnej wiosny do okresu zbiorów, w zależności od presji choroby i warunków pogodowych, zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin.