Rak drzew owocowych (rak drzew liściastych)
Rak drzew owocowych (Neonectria galligena) to choroba, która poprzez stopniowe niszczenie kory i pędów może prowadzić do zamierania dużych fragmentów korony, a nawet całych drzew.
Rak drzew owocowych (Neonectria galligena) to choroba, która poprzez stopniowe niszczenie kory i pędów może prowadzić do zamierania dużych fragmentów korony, a nawet całych drzew.
Galeria
Opis
Rak drzew liściastych jest jedną z najgroźniejszych chorób kory i drewna jabłoni oraz innych gatunków drzew owocowych i liściastych strefy klimatu umiarkowanego. Choroba prowadzi do powstawania rakowatych ran, zamierania pędów, osłabienia wzrostu drzew oraz obniżenia plonowania. W szkółkach może powodować znaczne straty w materiale szkółkarskim, a w sadach prowadzi do stopniowego wyniszczania koron drzew.
Zagrożone są głównie jabłonie, ale patogen występuje również na gruszach oraz licznych gatunkach drzew parkowych i leśnych, zwłaszcza bukach, wiązach, lipach i jarzębach. Choroba rozwija się przez cały sezon, a jej skutki widoczne są zarówno w postaci uszkodzeń kory, jak i gnicia owoców przechowywanych.
Systematyka
Rak drzew owocowych (rak drzew liściastych)
Neonectria ditissima (Tul. & C. Tul.) Samuels & Rossman
European canker of pome fruits
Hypocreales
Nectriaceae
Neonectria ditissima (syn. Neonectria galligena)
Sprawca
Sprawcą choroby jest grzyb Neonectria galligena (aktualna nazwa Neonectria ditissima), który zasiedla tkanki kory, łyka i miazgi.
Tworzy dwa typy zarodników:
Grzyb zimuje w zrakowaciałej korze, martwych krótkopędach, pozostałościach pąków oraz w opadłych liściach i owocach pochodzących z z zainfekowanych części drzew. Infekcje pierwotne rozpoczynają się wczesną wiosną, gdy zarodniki konidialne lub workowe trafiają na rany kory lub naturalne blizny po liściach i owocach.
Patogen rozprzestrzenia się głównie:
Zarodniki są uwalniane w dużych ilościach szczególnie od maja do listopada, co powoduje długotrwałe ryzyko infekcji.
Warunki rozwoju
Rozwój patogena jest intensywny w warunkach:
Proces chorobowy przebiega wolno, często postępując przez lata. Wzrost grzybni jest szczególnie intensywny jesienią i wczesną wiosną. W czasie zimowego spoczynku drzewo ma ograniczoną zdolność obrony, co sprzyja rozwojowi martwic i powstawaniu nowych nekrotycznych stref.
Objawy chorobowe
Objawy występują na różnych częściach rośliny i zależą od wieku porażonej tkanki oraz czasu trwania infekcji.
Kora i drewno
W miejscu infekcji powstają brunatne, zapadnięte plamy, które stopniowo powiększają się i obejmują kolejne warstwy tkanki. Kora pęka, marszczy się i ulega wykruszaniu, odsłaniając drewno. Tworzone są rakowate rany o koncentrycznym układzie warstw martwic. W pierwszych latach może występować forma zamknięta, częściowo gojąca się tkanką kallusową, lecz proces ten zwykle szybko przechodzi w formę otwartą, niszczącą coraz większe obszary kory. Na starszych ranach tworzą się białawe sporodochia z zarodnikami konidialnymi, a jesienią ciemnoczerwone perytecja z askosporami.
Pędy jednoroczne
Pojawiają się eliptyczne, brunatne plamy. Tkanka wokół nich zapada się i ulega martwicy. Częstym objawem jest tworzenie tzw. obrączek wokół krótkopędów i miejsc po opadłych liściach, co prowadzi do zamierania pędu powyżej miejsca infekcji.
Pędy starsze, konary i pnie
Następuje stopniowe zamieranie fragmentów korony, szczególnie podczas intensywnego rozwoju raka. Na pniach tworzą się głębokie rany obejmujące cały obwód, co prowadzi do zamierania dużych części drzewa.
Owoce
Infekcje owoców zachodzą głównie w okresie letnich opadów. Podczas przechowywania wokół przetchlinek powstają małe gnilne plamki, które powiększają się i łączą w większe obszary gnilne. Skórka zapada się, a w miejscu plam tworzą się jasne skupienia acerwulusów.
Rozwój gnicia w chłodni postępuje szybko i prowadzi do utraty wartości handlowej owoców.
Jak zapobiegać?
Największe znaczenie ma zapobieganie infekcjom poprzez eliminację warunków sprzyjających powstawaniu ran oraz ograniczenie źródeł inokulum. W praktyce ważne jest prowadzenie:
Chemiczne ograniczanie choroby opiera się na: