Nekroza kory winorośli (czarna plamistość)

Nekroza kory winorośli, nazywana też czarną plamistością, jest chorobą pędów i liści o przebiegu silnie zależnym od wilgotnej, chłodnej wiosny.

Zdjęcia: Nekroza kory winorośli (czarna plamistość)

Galeria

Opis podstawowy: Nekroza kory winorośli (czarna plamistość)

Opis

Choroba występuje w większości rejonów uprawy winorośli, szczególnie dotkliwa bywa w lata wilgotne, gdy częste opady zasilają cykl infekcji rozbryzgowej. W praktyce szkody obejmują osłabienie wzrostu latorośli, pogorszenie drewnienia, większą podatność na uszkodzenia i zamieranie fragmentów pędów, a w silnych epidemiach także porażenie liści i gron, co przekłada się na spadek plonu i jakości.

Systematyka: Nekroza kory winorośli (czarna plamistość)

Systematyka

Pełna nazwa polska

Nekroza kory winorośli (czarna plamistość)

Pełna nazwa łacińska

Diaporthe neoviticola Udayanga, Crous & K.D. Hyde

Pełna nazwa angielska

Phomopsis cane and leaf spot

Rząd

Diaporthales

Rodzina

Diaporthaceae

Gatunek

Diaporthe neoviticola (syn. Phomopsis viticola)

Sprawca choroby: Nekroza kory winorośli (czarna plamistość)

Sprawca

Patogen zasiedla przede wszystkim zdrewniałe, porażone tkanki pędów. Typowym, dominującym źródłem infekcji są piknidia osadzone w korze oraz na porażonych fragmentach pędów, z których w czasie opadów uwalniają się zarodniki konidialne przenoszone głównie z kroplami deszczu. Takie rozmieszczenie źródeł infekcji tłumaczy, dlaczego pierwsze, najintensywniejsze objawy często obserwuje się na dolnych międzywęźlach latorośli, czyli najbliżej strefy, gdzie utrzymują się wilgoć i inokulum. Patogen zimuje jako grzybnia i piknidia w korze, czasem także jako grzybnia w pąkach. Kluczowe infekcje zachodzą od pękania pąków do wczesnych faz wzrostu latorośli, gdy wilgoć na powierzchni roślin utrzymuje się wystarczająco długo.

Warunki rozwoju choroby: Nekroza kory winorośli (czarna plamistość)

Warunki rozwoju

Infekcjom sprzyjają przede wszystkim częste opady, długotrwałe zwilżenie tkanek i umiarkowane temperatury typowe dla wiosny. W takich warunkach dochodzi do masowego uwalniania konidiów z piknidiów oraz do skutecznego zakażania najmłodszych, delikatnych tkanek. W sadach i winnicach o gęstym ulistnieniu, słabym przewietrzaniu i z nawadnianiem nadkoronowym presja choroby zwykle rośnie, bo wydłuża się czas zwilżenia liści.

Objawy choroby: Nekroza kory winorośli (czarna plamistość)

Objawy chorobowe

Na latoroślach, zwłaszcza w dolnych partiach, początkowo pojawiają się drobne, ciemnobrązowe kropki, które stopniowo ciemnieją i stają się czarne. Wraz ze wzrostem pędów dochodzi do podłużnego pękania tkanek, a kora w miejscach porażenia może odchodzić w wąskich pasmach. Na zdrewniałych odcinkach, w miarę postępu choroby, mogą być widoczne czarne owocniki piknidialne o średnicy ok. 0,2 do 0,4 mm.
Na liściach występują matowe, jasnozielone lub chlorotyczne, nieregularne plamy, często z wyraźnie ciemniejszym środkiem. Może pojawiać się także marszczenie liści wzdłuż nerwów, następnie brunatnienie i tworzenie nekroz, które z czasem mogą wykruszać się, a liście przestają rosnąć i mogą przedwcześnie opadać.
W bardzo sprzyjających warunkach możliwe jest również porażenie gron, wówczas owoce brunatnieją, mogą stawać się gumowate, a na ich powierzchni mogą być widoczne piknidia.

Jak zapobiegać: Nekroza kory winorośli (czarna plamistość)

Jak zapobiegać?

  • Metody agrotechniczne

Najważniejsze jest ograniczanie źródeł inokulum i skracanie czasu zwilżenia. W praktyce oznacza to sadzenie zdrowego materiału szkółkarskiego, cięcie i prowadzenie krzewów tak, aby poprawić przewiewność, oraz usuwanie i wynoszenie z winnicy silnie porażonych fragmentów łozy. Ważne jest również unikanie nawadniania przez deszczowanie i staranne usuwanie chorego, martwego drewna podczas cięcia.
Porażone resztki roślinne należy usuwać lub niszczyć, a cięcie wykonywać w warunkach możliwie suchych, aby ograniczać roznoszenie inokulum i ryzyko infekcji świeżych uszkodzeń. Regularne lustracje wczesną wiosną pozwalają szybciej reagować, zanim objawy obejmą większą część latorośli.

  • Metody chemiczne

W ochronie integrowanej kluczowa jest zgodność z aktualną rejestracją i etykietą środka. W polskich programach ochrony winorośli wskazuje się, że część fungicydów używanych przeciw szarej pleśni może równocześnie ograniczać nekrozę kory winorośli wywoływaną przez Phomopsis viticola, dotyczy to między innymi mieszaniny cyprodynil oraz fludioksonil.