Mokra zgnilizna bakteryjna jest jedną z najpowszechniejszych i najbardziej destrukcyjnych chorób bakteryjnych roślin uprawnych. Występuje powszechnie w strefach klimatu umiarkowanego i ciepłego, zarówno w uprawach polowych, jak i w warunkach przechowalniczych. Choroba może rozwijać się na wszystkich etapach produkcji, od okresu wegetacji, przez zbiór, transport, aż po długotrwałe przechowywanie.
Najczęściej chorobę wywołują bakterie pektynolityczne, przede wszystkim Pectobacterium carotovorum subsp. carotovorum (dawniej opisywane w starszej literaturze w obrębie rodzaju Erwinia), a w części przypadków także gatunki z rodzaju Dickeya. To patogeny wytwarzające enzymy rozkładające pektyny ścian komórkowych, co prowadzi do szybkiej maceracji tkanek i charakterystycznego mokrego gnicia.
Ten sam kompleks patogenów odpowiada również za czarną nóżkę ziemniaka, chorobę o charakterze polowym, prowadzącą do więdnięcia i zamierania roślin już w początkowych fazach wzrostu. W ten sposób bakterie te powodują straty zarówno ilościowe, jak i jakościowe, obejmujące obniżenie plonu, pogorszenie jakości handlowej oraz brak przydatności porażonych organów do przechowywania i obrotu.
Zakres roślin żywicielskich jest bardzo szeroki i obejmuje ziemniaka, warzywa korzeniowe, takie jak marchew, burak, pietruszka i seler, warzywa kapustne, liściowe, cebulowe, a także wiele innych gatunków roślin użytkowych. Choroba ma szczególne znaczenie w intensywnej produkcji towarowej oraz w przechowalnictwie, gdzie może prowadzić do gwałtownego rozwoju ognisk gnicia i strat całych partii plonu.

Pectobacterium carotovorum subsp. carotovorum jest bakterią gram-ujemną, ruchliwą, pałeczkowatą, urzęsioną perytrychalnie. Należy do względnych beztlenowców, co umożliwia jej rozwój zarówno w obecności tlenu, jak i w warunkach jego ograniczonego dostępu, typowych dla wnętrza gnijących organów roślinnych.
Podstawą patogeniczności bakterii jest zdolność do intensywnej produkcji enzymów hydrolitycznych, głównie pektynaz, celulaz i proteaz. Enzymy te rozkładają blaszkę środkową i ściany komórkowe tkanek roślinnych, prowadząc do ich rozluźnienia, maceracji i rozpadu struktury komórkowej. Proces ten skutkuje uwalnianiem soków komórkowych, które stanowią źródło składników odżywczych dla dalszego namnażania bakterii.
Źródłami infekcji pierwotnej są porażone bulwy ziemniaka przeznaczone do sadzenia, zakażone rozsady warzyw, porażone organy przechowywane z poprzedniego sezonu oraz resztki roślinne pozostające w glebie. Patogen może przetrwać w glebie, w ryzosferze, w wodzie używanej do nawadniania, a także na powierzchniach maszyn, narzędzi i pojemników. W cyklu choroby istotną rolę odgrywają również owady oraz mechaniczne przenoszenie bakterii wraz z wodą opadową i glebą.

Infekcja następuje niemal wyłącznie przez uszkodzenia tkanek roślinnych. Do wnikania bakterii dochodzi przez rany mechaniczne powstałe podczas zbioru, transportu i sortowania, przez miejsca żerowania szkodników, a także przez przetchlinki, naturalne spękania skórki oraz mikrourazy spowodowane nadmiarem wody w glebie.
Rozwojowi choroby sprzyja wysoka wilgotność środowiska oraz obecność wody na powierzchni organów roślinnych.
Optymalne temperatury dla rozwoju patogena wynoszą zazwyczaj 25-30°C, jednak procesy gnilne mogą postępować również w niższych temperaturach, zwłaszcza w warunkach przechowalniczych. W takich warunkach choroba może rozwijać się bardzo szybko, prowadząc do całkowitej degradacji tkanek w ciągu kilku dni.

Ziemniak
W warunkach polowych bakterie mogą powodować czarną nóżkę ziemniaka. Objawy obejmują czernienie i gnicie podstawy łodygi, zahamowanie wzrostu roślin, więdnięcie liści oraz łatwe wyrywanie porażonych roślin z gleby. W późniejszym okresie infekcja może przechodzić na bulwy.
Mokra zgnilizna bulw objawia się początkowo jako wodniste, lekko zapadnięte plamy. Tkanki szybko miękną, stają się gąbczaste i ulegają rozpadowi, tworząc półpłynną, śluzowatą masę. Skórka przez pewien czas może pozostawać nienaruszona, po czym pęka, umożliwiając wypływ gnijącej tkanki o charakterystycznym, cuchnącym zapachu.
Warzywa korzeniowe
Na korzeniach pojawiają się wodniste plamy, które szybko się powiększają. Tkanki ulegają maceracji, stają się miękkie i wodniste, często przy zachowanej zewnętrznej warstwie okrywowej. Z czasem dochodzi do całkowitego rozpadu porażonych fragmentów.
Warzywa kapustne
Objawy rozwijają się najczęściej u nasady liści lub w miejscach uszkodzeń mechanicznych. Widoczne są mokre, szklistobrunatne plamy, które szybko obejmują duże partie tkanki. Porażone główki i róże gniją, zwłaszcza podczas przechowywania, czemu towarzyszy intensywny, nieprzyjemny zapach.
Warzywa liściowe
Na starszych liściach pojawiają się drobne, brunatne plamki, które w warunkach wysokiej wilgotności szybko się powiększają. Tkanki czernieją, miękną i ulegają rozpadowi, prowadząc do gnicia całych roślin.

• Metody agrotechniczne

Podstawą ograniczania choroby jest stosowanie zdrowego, kwalifikowanego materiału sadzeniowego oraz właściwe przygotowanie stanowiska, obejmujące dobrą strukturę gleby i skuteczny drenaż. Należy unikać nadmiernego nawożenia azotowego oraz ograniczać zagęszczenie roślin, co zmniejsza ryzyko uszkodzeń i nadmiernego uwilgotnienia tkanek.

• Metody niechemiczne i higieniczne

Kluczowe znaczenie ma ograniczanie uszkodzeń mechanicznych podczas zbioru, transportu i sortowania. Porażone organy powinny być systematycznie usuwane. Niezbędne jest regularne czyszczenie i dezynfekcja narzędzi, maszyn, pojemników oraz pomieszczeń przechowalniczych. W przechowalniach należy zapewnić dobrą wentylację oraz kontrolę wilgotności i temperatury.

• Metody biologiczne

W produkcji rozsady oraz we wczesnych fazach wzrostu możliwe jest stosowanie preparatów biologicznych opartych na antagonistycznych mikroorganizmach, które poprawiają zdrowotność roślin i ograniczają rozwój patogenów bakteryjnych, jednak ich działanie ma charakter uzupełniający.

• Metody chemiczne

Nie istnieją skuteczne metody chemicznego zwalczania mokrej zgnilizny bakteryjnej ani czarnej nóżki ziemniaka po wystąpieniu objawów. Ochrona opiera się niemal wyłącznie na profilaktyce, higienie produkcji oraz właściwej technologii uprawy i przechowywania.

Skutecznym zabiegiem w ochronie przez mokrą zgnilizną jest zastosowanie kwasu podchlorawego przed sadzeniem sadzeniaków oraz zabiegi zamgławiania tym środkiem w trakcie przechowywania płodów.