Gorzka zgnilizna owoców
Gorzka zgnilizna owoców jest groźną chorobą grzybową porażającą przede wszystkim owoce wiśni, rzadziej czereśni.

Gorzka zgnilizna owoców jest groźną chorobą grzybową porażającą przede wszystkim owoce wiśni, rzadziej czereśni.

Opis
Gorzka zgnilizna jest groźną chorobą grzybową porażającą przede wszystkim owoce wiśni, rzadziej czereśni. Choroba występuje powszechnie w różnych strefach klimatycznych, szczególnie w rejonach o ciepłym i wilgotnym lecie, gdzie może powodować znaczne straty plonu oraz obniżenie jakości owoców przeznaczonych do bezpośredniego spożycia i przetwórstwa.
Patogen jest polifagiem i może porażać wiele gatunków roślin sadowniczych oraz dziko rosnących. W sadach wiśniowych choroba ujawnia się głównie w okresie dojrzewania owoców i tuż przed zbiorem, a w sprzyjających warunkach może prowadzić do masowego gnicia owoców na drzewach.
Systematyka
Gorzka zgnilizna
Colletotrichum gloeosporioides (Penz.) Penz. & Sacc.
Bitter rot of cherry
Glomerellales
Glomerellaceae
Colletotrichum gloeosporioides (syn. Glomerella cingulata)
Sprawca
Sprawcą gorzkiej zgnilizny jest grzyb Glomerella cingulata, którego stadium bezpłciowe znane jest jako Colletotrichum gloeosporioides. W praktyce sadowniczej zasadnicze znaczenie epidemiologiczne ma stadium konidialne, ponieważ odpowiada ono za infekcje pierwotne i wtórne.
Patogen zimuje głównie w postaci grzybni na porażonych fragmentach roślin, w tym na zaschniętych pędach, martwych tkankach oraz na zmumifikowanych owocach pozostających na drzewach lub opadłych na glebę. Grzyb może rozwijać się również saprotroficznie na resztkach roślinnych.
Źródłem infekcji są przede wszystkim zarodniki konidialne, które wytwarzane są w licznych acerwulusach na powierzchni porażonych owoców. Acerwulusy zawierają masy zarodników o charakterystycznym kremowopomarańczowym lub różowawym zabarwieniu, co jest dobrze widoczne na zdjęciach. Zarodniki są rozprzestrzeniane przez deszcz, wiatr oraz owady.
Warunki rozwoju
Rozwojowi choroby sprzyja ciepła i wilgotna pogoda, zwłaszcza częste opady deszczu oraz długotrwałe zwilżenie powierzchni owoców. Optymalna temperatura dla rozwoju grzyba wynosi około 25-28°C, przy czym zarodniki wymagają obecności wody do kiełkowania.
Zakażenia następują najczęściej przez uszkodzenia skórki owoców, takie jak mikropęknięcia, uszkodzenia mechaniczne, ślady żerowania owadów czy pęknięcia związane z intensywnym wzrostem owoców. Infekcje pierwotne mogą pojawiać się już w okresie wzrostu owoców, jednak objawy choroby najczęściej ujawniają się dopiero w fazie ich dojrzewania.
Objawy chorobowe
Objawy na owocach
Patogen poraża głównie dojrzałe owoce wiśni. Na skórce pojawiają się początkowo niewielkie, ciemnobrunatne plamy, które są lekko zapadnięte i stopniowo się powiększają. Plamy często mają nieregularny kształt i z czasem obejmują znaczną część powierzchni owocu.
W miarę rozwoju choroby na powierzchni plam gnilnych pojawiają się charakterystyczne skupienia zarodników konidialnych w postaci kremowych, pomarańczowych lub różowawych mas, ułożonych często koncentrycznie. Miąższ pod plamą ulega brunatnieniu, staje się miękki i wodnisty, a jego smak jest wyraźnie gorzki, co całkowicie dyskwalifikuje owoce handlowo.
W sprzyjających warunkach choroba może szybko obejmować całe owoce, prowadząc do ich gnicia jeszcze na drzewie. Zainfekowane owoce często pozostają zaschnięte i zmumifikowane, stanowiąc istotne źródło infekcji w kolejnym sezonie.
Objawy na innych organach
Zawiązki owoców porażane są bardzo rzadko i zwykle w wyniku wczesnych infekcji ulegają zasychaniu. Objawy na liściach i pędach występują sporadycznie i nie mają istotnego znaczenia gospodarczego.
Jak zapobiegać?
W profilaktyce kluczowe znaczenie ma ograniczanie źródeł infekcji w sadzie. Należy usuwać i niszczyć zmumifikowane owoce pozostające na drzewach oraz opadłe na glebę. Istotne jest także prawidłowe formowanie koron drzew, które umożliwia lepsze przewietrzanie i szybsze obsychanie liści oraz owoców po opadach deszczu.
Wszystkie rany powstałe po cięciu powinny być odpowiednio zabezpieczane, ponieważ mogą stanowić wrota infekcji. Należy również ograniczać uszkodzenia owoców przez owady oraz unikać nadmiernego zagęszczenia drzew w sadzie.
Ochrona chemiczna powinna być prowadzona zgodnie z aktualnymi programami ochrony roślin sadowniczych. Zabiegi fungicydowe zaleca się rozpoczynać pod koniec kwitnienia drzew wiśniowych, a następnie powtarzać je co 10-14 dni, szczególnie w okresach sprzyjających rozwojowi choroby.
W praktyce sadowniczej skuteczność wobec gorzkiej zgnilizny wiśni wykazują fungicydy zawierające substancje czynne z grup ftalimidów, ditiokarbaminianów oraz tiokarbaminianów. W celu zapobiegania powstawaniu odporności patogena zaleca się rotację substancji czynnych o odmiennym mechanizmie działania.