Drobna plamistość liści jabłoni jest chorobą grzybową o stosunkowo niewielkiej szkodliwości gospodarczej, jednak w sprzyjających warunkach środowiskowych może prowadzić do przedwczesnego opadania liści i osłabienia kondycji drzew.
Opis
Drobna plamistość liści jabłoni jest chorobą grzybową powszechnie występującą w warunkach klimatu umiarkowanego, w tym w Polsce. Choroba ta rzadko powoduje bezpośrednie, wysokie straty plonu, jednak jej znaczenie gospodarcze wzrasta w sadach intensywnych oraz w latach sprzyjających rozwojowi patogena. Choroba występuje głównie na liściach jabłoni, prowadząc do ich stopniowego uszkodzenia i przedwczesnego opadania. Przy silnym nasileniu może powodować osłabienie drzew, pogorszenie ich kondycji fizjologicznej oraz pośrednio obniżać jakość owoców poprzez ograniczenie powierzchni asymilacyjnej.
Systematyka
Drobna plamistość liści jabłoni
Asteromella mali (H. Briard) Boerema
Leaf spot of apple
Botryosphaeriales
Phyllostictaceae
Asteromella mali (syn. Phyllosticta mali)
Sprawca
Sprawcą drobnej plamistości liści jabłoni jest grzyb Asteromella mali (dawniej Phyllosticta mali), należący do grupy patogenów powodujących plamistości liści. Grzyb ten rozwija się głównie w tkankach liściowych, gdzie tworzy nekrotyczne zmiany widoczne na blaszce liściowej.
Patogen zimuje w postaci zarodników konidialnych zgromadzonych w piknidiach, które znajdują się na opadłych, porażonych liściach, a rzadziej na porażonych pędach. Piknidia są drobnymi, kulistymi strukturami o średnicy około 0,1-0,2 mm, widocznymi w późniejszym okresie sezonu jako ciemne punkty na powierzchni nekroz.
Zarodniki konidialne są jednokomórkowe, owalne, bezbarwne, o wymiarach około 2-3 µm na 5-8 µm. Wiosną, w warunkach sprzyjających wilgotności, zarodniki te są uwalniane z piknidiów i stanowią główne źródło infekcji pierwotnych. Rozprzestrzenianie zarodników odbywa się głównie za pośrednictwem kropel deszczu oraz rozbryzgów wody.
Latem, na porażonych liściach, grzyb wytwarza kolejne pokolenia zarodników konidialnych, które odpowiadają za infekcje wtórne. Proces ten może powtarzać się wielokrotnie w sezonie, szczególnie w warunkach częstych opadów i podwyższonej wilgotności powietrza.
Warunki rozwoju
Rozwój drobnej plamistości liści jabłoni jest silnie uzależniony od warunków pogodowych. Największe nasilenie choroby obserwuje się w sezonach o umiarkowanych temperaturach i częstych opadach deszczu.
Do infekcji dochodzi przede wszystkim w warunkach długotrwałego zwilżenia liści. Wysoka wilgotność powietrza sprzyja kiełkowaniu zarodników i wnikaniu strzępek infekcyjnych do tkanek liścia. Choroba najczęściej rozwija się w drugiej połowie sezonu wegetacyjnego, choć pierwsze infekcje mogą pojawić się już wiosną.
Temperatura optymalna dla rozwoju patogena mieści się w zakresie umiarkowanym, typowym dla okresu letniego. Okres inkubacji choroby jest stosunkowo długi, co powoduje, że objawy często ujawniają się dopiero po kilku tygodniach od infekcji.
Szczególnie sprzyjające rozwojowi choroby są zagęszczone korony drzew, ograniczony przewiew powietrza oraz utrzymywanie się wilgoci na liściach po opadach.
Objawy chorobowe
Objawy drobnej plamistości liści jabłoni występują przede wszystkim na liściach. Początkowo na blaszkach liściowych pojawiają się drobne, jasnobrunatne przebarwienia otoczone ciemniejszą obwódką. Z czasem plamy te ulegają powiększeniu i przybierają barwę szarobrunatną.
W miarę rozwoju choroby w obrębie plam powstają okrągłe lub nieregularne nekrozy o średnicy zazwyczaj 2-3 mm. Plamy są rozmieszczone nieregularnie na powierzchni liścia i mogą występować zarówno na jego górnej, jak i dolnej stronie.
W drugiej połowie lata, na powierzchni nekroz pojawiają się liczne, drobne, ciemne punkty będące piknidiami, w których wytwarzane są zarodniki konidialne. Jest to charakterystyczna cecha diagnostyczna choroby.
Silnie porażone liście żółkną, tracą zdolność fotosyntezy i przedwcześnie opadają. W skrajnych przypadkach może dojść do znacznej defoliacji drzew jeszcze przed końcem sezonu wegetacyjnego. Sporadycznie objawy mogą występować również na wierzchołkowych częściach młodych pędów, jednak ich znaczenie jest marginalne.
Jak zapobiegać?
Metody agrotechniczne i niechemiczne
Metody chemiczne