Brunatna plamistość liści gruszy
Brunatna plamistość liści gruszy to choroba, która początkowo rozwija się niepozornie, lecz w sprzyjających warunkach może prowadzić do masowej defoliacji i osłabienia drzew.
Brunatna plamistość liści gruszy to choroba, która początkowo rozwija się niepozornie, lecz w sprzyjających warunkach może prowadzić do masowej defoliacji i osłabienia drzew.
Opis
Brunatna plamistość liści gruszy jest chorobą grzybową występującą powszechnie w rejonach uprawy gruszy, zarówno w sadach towarowych, jak i w szkółkach. Choroba poraża głównie liście, ale w warunkach silnego nasilenia może obejmować również młode pędy oraz owoce, szczególnie u pigwy i niektórych form podkładek.
Największe znaczenie gospodarcze brunatna plamistość liści ma w szkółkach drzew owocowych, gdzie prowadzi do przedwczesnej defoliacji, osłabienia wzrostu oraz obniżenia jakości materiału szkółkarskiego. W sadach towarowych choroba rzadziej powoduje bezpośrednie straty plonu, jednak silne porażenie liści wpływa negatywnie na kondycję drzew, ich zimotrwałość oraz plonowanie w kolejnym sezonie.
Patogen poraża przede wszystkim gruszę, ale może również występować na pigwie, głogu, jarzębie, irgach, ognikach oraz sporadycznie na jabłoni, co potwierdza jego szeroki zakres żywicieli.
Systematyka
Brunatna plamistość liści gruszy
Diplocarpon mespili (Sorauer) B. Sutton
Leaf blight of pear
Helotiales
Drepanopezizaceae
Diplocarpon mespili
Sprawca
Sprawcą choroby jest grzyb Diplocarpon maculatum, którego stadium workowe odpowiada za infekcje pierwotne, natomiast stadium konidialne, określane jako Entomosporium maculatum, odpowiada za rozprzestrzenianie choroby w trakcie sezonu wegetacyjnego.
Patogen zimuje głównie w opadłych, porażonych liściach oraz w porażonych pędach. Wiosną, na resztkach liściowych, rozwijają się miseczkowate owocniki stadium doskonałego, apotecja, o średnicy ok. 0,1-0,25 mm. W ich wnętrzu powstają worki zawierające dwukomórkowe, bezbarwne, wydłużone zarodniki workowe, które stanowią główne źródło infekcji pierwotnych.
W trakcie sezonu wegetacyjnego na porażonych liściach, pędach oraz owocach tworzą się acerwulusy stadium konidialnego. Są to drobne, ciemne skupienia zarodników konidialnych, widoczne gołym okiem jako czarne punkty w obrębie plam chorobowych.
Warunki rozwoju
Rozwojowi brunatnej plamistości liści gruszy sprzyja umiarkowana temperatura oraz wysoka wilgotność powietrza. Najintensywniejsze infekcje występują w okresach długotrwałych opadów deszczu oraz przy częstym zwilżeniu liści.
Zarodniki workowe uwalniane są wiosną, zwykle od końca kwietnia do maja, i dokonują infekcji pierwotnych młodych liści. Zarodniki konidialne odpowiadają za infekcje wtórne, które mogą powtarzać się wielokrotnie w ciągu sezonu, prowadząc do narastania choroby aż do późnego lata.
Najbardziej podatne na porażenie są młode, intensywnie rosnące liście, zwłaszcza w gęstych koronach, gdzie utrzymuje się podwyższona wilgotność.
Objawy chorobowe
Objawy na liściach
Pierwsze objawy choroby pojawiają się zwykle w maju na górnej stronie liści. Mają one postać drobnych, jasnobrunatnych plam, które stopniowo ciemnieją, powiększają się i mogą się ze sobą zlewać. W miarę rozwoju choroby plamy przybierają barwę ciemnobrunatną lub brunatnoczarną.
Na powierzchni plam, zwłaszcza na spodniej stronie liści, widoczne są liczne, czarne, drobne punkty, będące acerwulusami patogena. Silnie porażone liście ulegają deformacjom, często zwijają się wzdłuż nerwu głównego, żółkną, a następnie przedwcześnie opadają.
W przypadku dużego nasilenia choroby może dochodzić do niemal całkowitej defoliacji drzew już w połowie lata, co znacząco osłabia ich wzrost i zwiększa podatność na przemarzanie zimą.
Objawy na pędach
Na młodych pędach mogą pojawiać się lokalne, brunatne przebarwienia oraz drobne nekrozy. Objawy te mają zwykle charakter wtórny i występują głównie przy silnym porażeniu liści.
Objawy na owocach
Na owocach, zwłaszcza pigwy oraz sporadycznie gruszy, mogą pojawiać się drobne, brunatne, lekko zagłębione plamy. W ich obrębie widoczne są skupienia acerwulusów, co potwierdza możliwość porażania owoców przez patogena.
Jak zapobiegać?
Podstawą ograniczania choroby jest redukcja źródeł infekcji. Należy systematycznie usuwać i niszczyć opadłe, porażone liście, które stanowią główne miejsce zimowania patogena. Zaleca się również wycinanie porażonych pędów oraz prześwietlanie koron drzew, co sprzyja szybszemu obsychaniu liści po opadach.
W rejonach zagrożonych chorobą nie zaleca się stosowania w szkółkarstwie podkładek szczególnie podatnych, takich jak grusza pospolita czy pigwa. Prawidłowe nawożenie oraz unikanie nadmiernego zagęszczenia drzew ograniczają podatność roślin na porażenie.
Ochrona chemiczna jest szczególnie istotna w szkółkach oraz w sadach o dużym nasileniu choroby. Zabiegi fungicydowe należy rozpoczynać wiosną, w okresie rozwoju młodych liści, a następnie kontynuować je w odstępach dostosowanych do przebiegu pogody.
Skuteczność wobec brunatnej plamistości liści gruszy wykazują fungicydy zawierające substancje czynne z grup strobiluryn, triazoli oraz fungicydów kontaktowych. W programach ochrony zaleca się rotację substancji czynnych w celu ograniczenia ryzyka powstawania odporności patogena.