Biała plamistość liści
Biała plamistość liści truskawki jest chorobą o pozornie łagodnym przebiegu, która w sprzyjających warunkach środowiskowych może istotnie ograniczać żywotność plantacji i jakość materiału rozmnożeniowego.
Biała plamistość liści truskawki jest chorobą o pozornie łagodnym przebiegu, która w sprzyjających warunkach środowiskowych może istotnie ograniczać żywotność plantacji i jakość materiału rozmnożeniowego.
Galeria
Opis
Biała plamistość liści truskawki jest jedną z najczęściej występujących chorób liści truskawki i poziomki, spotykaną we wszystkich rejonach ich uprawy. W warunkach klimatycznych Polski choroba jest powszechna i zwykle nie powoduje bardzo dużych strat plonów, jednak w latach o wysokiej wilgotności powietrza może prowadzić do istotnego osłabienia roślin, zwłaszcza na plantacjach matecznych. Silnie porażone rośliny tracą zdolność do prawidłowego wzrostu i nie powinny być wykorzystywane jako źródło sadzonek. Choroba wpływa głównie na kondycję aparatu asymilacyjnego, a pośrednio może obniżać jakość i wielkość plonu oraz trwałość plantacji.
Systematyka
Biała plamistość liści truskawki
Ramularia grevilleana (Tul. & C. Tul. ex Oudem.) Jørst.
White leaf spot of strawberry
Capnodiales
Mycosphaerellaceae
Ramularia grevilleana (syn. Mycosphaerella fragariae)
Sprawca
Patogenem wywołującym białą plamistość liści truskawki jest grzyb Mycosphaerella fragariae, którego stadium pasożytnicze w okresie wegetacji stanowi anamorfa Ramularia grevilleana. Grzyb rozwija się głównie w tkance miękiszowej żywych liści, gdzie tworzy grzybnię i pęczki trzonków konidialnych wyrastających przez aparaty szparkowe. Na ich szczytach powstają bezbarwne, cylindryczne, jedno- do trójkomórkowe zarodniki konidialne o długości najczęściej 10-40 µm i szerokości 3-4 µm. Zarodniki te odpowiadają za infekcje wtórne i szybkie rozprzestrzenianie się choroby w trakcie sezonu wegetacyjnego.
Podstawową formą przetrwania patogena są pseudosklerocja tworzące się jesienią w martwych, opadłych liściach. W sprzyjających warunkach wiosną z tych struktur wyrastają trzonki konidialne produkujące zarodniki odpowiedzialne za infekcje pierwotne. Stadium workowe grzyba występuje rzadko i rozwija się głównie na martwych liściach, gdzie tworzą się kuliste, brunatne pseudotecja zawierające worki z askosporami.
Warunki rozwoju
Rozwojowi białej plamistości liści sprzyjają warunki wysokiej wilgotności powietrza oraz częste opady deszczu, które umożliwiają kiełkowanie zarodników i ich rozprzestrzenianie w kroplach wody. Okres inkubacji choroby wynosi przeciętnie ok. 3 tygodni. W trakcie sezonu wegetacyjnego grzyb może wytworzyć kilka, najczęściej 3 do 4 pokoleń stadium konidialnego. Choroba często rozwija się intensywniej po zbiorach owoców, gdy starsze liście stają się bardziej podatne na infekcję niż młode, silnie owłosione liście wiosenne.
Objawy chorobowe
Objawy białej plamistości liści pojawiają się stosunkowo wcześnie i mogą utrzymywać się przez cały sezon wegetacyjny. Na górnej stronie liści tworzą się początkowo drobne, brunatne, okrągłe plamki o średnicy około 1,5-2,5 mm. W miarę rozwoju choroby plamy powiększają się do 3-6 mm, stają się owalne, jasnoszare lub szarobiałe, z wyraźną brunatnoczerwoną, a czasem lekko fioletową obwódką. Wielkość i liczba plam mogą różnić się w zależności od odmiany, szczepu patogena oraz warunków atmosferycznych.
W warunkach dużej wilgotności na powierzchni plam pojawia się delikatny, szary nalot złożony z trzonków i zarodników konidialnych. Przy silnym porażeniu plamy zlewają się, co prowadzi do zamierania całych blaszek liściowych. Podobne, choć często zniekształcone plamy mogą występować na ogonkach liściowych, pędach kwiatostanowych oraz rozłogach. W okresie kwitnienia, przy sprzyjających warunkach pogodowych, może dochodzić do infekcji słupków, co prowadzi do powstawania suchych, nekrotycznych plam wokół porażonych nasion na owocach i obniżenia ich wartości handlowej.
Jak zapobiegać?
Podstawą ograniczania choroby jest prowadzenie plantacji w sposób sprzyjający szybkiemu obsychaniu liści, poprzez odpowiednią rozstawę roślin, systematyczne odchwaszczanie oraz właściwe nawożenie. Na plantacjach silnie porażonych zaleca się koszenie liści po zbiorze owoców i ich dokładne usunięcie z pola.
Istotne znaczenie ma usuwanie i niszczenie porażonych resztek roślinnych, które stanowią główne źródło infekcji pierwotnych. W uprawach przydomowych skuteczne jest regularne usuwanie chorych liści oraz dokładne oczyszczanie plantacji po zakończeniu sezonu.
W integrowanej ochronie truskawki zaleca się włączanie do programu ochrony preparatów biologicznych opartych na Pythium oligandrum lub preparatach stymulujących naturalne mechanizmy obronne roślin. Metody te wykazują umiarkowaną skuteczność i powinny być stosowane jako element strategii wspomagającej, a nie jako jedyne rozwiązanie.
Ochrona chemiczna polega na stosowaniu fungicydów zawierających substancje czynne z grup benzimidazoli, triazoli lub strobiluryn, takie jak tiofanat metylowy, tetrakonazol czy trifloksystrybina. Zabiegi wykonuje się w okresach zwiększonego zagrożenia chorobą, szczególnie przed kwitnieniem, po kwitnieniu oraz po zbiorach owoców, zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin i aktualnym programem ochrony truskawki.