Antraknoza liści (opadzina liści)

Antraknoza liści porzeczek jest chorobą prowadzącą do masowego opadania liści, osłabienia krzewów oraz znaczących strat plonu.

Zdjęcia: Antraknoza liści (opadzina liści)

Galeria

Opis podstawowy: Antraknoza liści (opadzina liści)

Opis

Antraknoza liści porzeczek jest jedną z najważniejszych chorób grzybowych porażających krzewy porzeczek, prowadzącą przede wszystkim do przedwczesnego opadania liści i osłabienia roślin.
Choroba występuje powszechnie w rejonach upraw porzeczek w strefie klimatu umiarkowanego, w tym w całej Europie Środkowej. Jest szczególnie groźna w Polsce, gdzie wyrządza największe szkody na plantacjach porzeczki czarnej.
Największe straty wynikają z przedwczesnej defoliacji krzewów, co ogranicza ich zdolności asymilacyjne, obniża plonowanie w kolejnym sezonie oraz zwiększa podatność na przemarzanie zimą. W szkółkach porzeczkowych choroba ma duże znaczenie, ponieważ sadzonki pochodzące z porażonych roślin mogą nie nadawać się do dalszego rozmnażania.
Patogen poraża głównie:

  • porzeczkę czarną (Ribes nigrum),
  • porzeczkę czerwoną i białą (Ribes rubrum),
  • agrest (Ribes uva-crispa),
  • ozdobne gatunki z rodzaju Ribes.

Systematyka: Antraknoza liści (opadzina liści)

Systematyka

Pełna nazwa polska

Antraknoza liści porzeczek

Pełna nazwa łacińska

Drepanopeziza ribis (Kleb.) Höhn.

Pełna nazwa angielska

Anthracnose of currants, Currant leaf spot

Rząd

Helotiales

Rodzina

Dermataceae

Gatunek

Drepanopeziza ribis

Sprawca choroby: Antraknoza liści (opadzina liści)

Sprawca

Sprawcą antraknozy liści porzeczek jest grzyb workowy Drepanopeziza ribis, należący do rzędu Helotiales.
W cyklu rozwojowym występują dwa stadia:
1. Stadium doskonałe (teleomorfa)
Wytwarza apotecja (miseczkowate owocniki) rozwijające się na opadłych liściach. Apotecja osiągają średnicę 400-1000 µm, a wewnątrz nich tworzą się worki zawierające askospory, które są jednokomórkowe, bezbarwne, jajowate, o wymiarach około 12-17 x 7-8 µm. To one odpowiadają za infekcje pierwotne wiosną.
2. Stadium niedoskonałe (anamorfa)
Anamorfa grzyba, Gloeosporidiella ribis, tworzy acerwulusy rozwijające się głównie po dolnej stronie plam na liściach. W warunkach wilgotnych uwalnia się z nich śluzowata masa zarodników konidialnych, które rozprzestrzeniają chorobę w trakcie sezonu.

Podstawowym źródłem infekcji są:

  • opadłe, porażone liście zimujące pod krzewami,
  • acerwulusy utrzymujące się na resztkach roślinnych,
  • askospory uwalniane wiosną,
  • zarodniki konidialne roznoszone latem.

Patogen rozprzestrzenia się głównie poprzez krople deszczu, wiatr towarzyszący intensywnym opadom oraz porażony materiał szkółkarski.

Warunki rozwoju choroby: Antraknoza liści (opadzina liści)

Warunki rozwoju

Optymalne warunki infekcji:

  • temperatura: 16-21°C,
  • minimalny czas zwilżenia liści: ok.12 godzin,
  • częste opady deszczu, mgły, wysoka wilgotność względna powietrza.

Okres inkubacji choroby wynosi zazwyczaj 8-12 dni, co umożliwia rozwój kilku generacji zarodników konidialnych w ciągu sezonu.
Choroba najsilniej rozwija się w latach chłodnych i wilgotnych, natomiast letnie upały oraz susza przerywają jej cykl rozwojowy.
Pierwsze infekcje pierwotne zachodzą wiosną, zwykle od początku maja, często w czasie kwitnienia porzeczki czarnej

Objawy choroby: Antraknoza liści (opadzina liści)

Objawy chorobowe

Objawy antraknozy pojawiają się najczęściej w drugiej połowie maja lub na początku czerwca, a nasilają się latem.
Objawy na liściach
Początkowo obserwuje się drobne, jasnozielone plamki, które stopniowo brunatnieją. Plamy powiększają się, a tkanka w ich obrębie zasycha.
Na dolnej stronie blaszki liściowej, w obrębie plam, tworzą się drobne brodawkowate wyniesienia, będące acerwulusami grzyba. W warunkach deszczowej pogody wydobywa się z nich śluzowata masa zarodników konidialnych.
Przy silnym porażeniu liście żółkną, zasychają, masowo opadają już na początku lipca, a w późniejszym okresie krzewy mogą być niemal całkowicie bezlistne.
Charakterystyczną cechą choroby jest to, że pierwsze objawy występują zwykle na dolnych liściach, a następnie stopniowo obejmują coraz wyższe partie krzewów.
Objawy na pędach i owocach
U podatnych odmian porzeczki mogą być porażane także ogonki liściowe, końcówki młodych pędów oraz sporadycznie owoce.

Jak zapobiegać: Antraknoza liści (opadzina liści)

Jak zapobiegać?

  • Metody agrotechniczne

Najważniejszym elementem profilaktyki jest ograniczanie źródła infekcji poprzez:
wygrabianie i niszczenie opadłych liści jesienią,
redukcję resztek roślinnych stanowiących miejsce zimowania patogenu,
odpowiednie cięcie krzewów w celu poprawy przewiewności i szybszego obsychania liści,
unikanie zakładania plantacji w miejscach wilgotnych i zacienionych.

Duże znaczenie ma uprawa odmian mniej podatnych, co może znacznie ograniczyć konieczność stosowania zabiegów chemicznych.

  • Metody chemiczne

Na plantacjach produkcyjnych ochrona chemiczna jest często konieczna. Zabiegi należy rozpocząć bezpośrednio przed kwitnieniem, a następnie kontynuować w odstępach około 10-14 dni, szczególnie przed spodziewanymi opadami.
W ochronie stosuje się fungicydy z grup: triazoli (np. difenokonazol), strobiluryn (np. azoksystrobina), preparatów miedziowych, ditianonu. Każdorazowo należy sprawdzić aktualny rejestr dopuszczonych środków ochrony roślin dla porzeczek, ponieważ część substancji starszych została wycofana z użycia.
Po zbiorze owoców zaleca się wykonanie jeszcze jednego lub dwóch zabiegów ograniczających rozwój infekcji późnoletnich.

0

Subtotal