Amerykański mączniak agrestu jest jedną z najgroźniejszych chorób grzybowych porzeczek i agrestu, ponieważ prowadzi do silnego osłabienia pędów, deformacji owoców oraz dużych strat plonów w uprawach towarowych i szkółkarskich.
Opis
Amerykański mączniak agrestu jest chorobą grzybową należącą do grupy mączniaków prawdziwych, występującą powszechnie na roślinach z rodzaju Ribes, głównie na porzeczce czarnej i agreście.
Choroba została zawleczona do Europy pod koniec XIX wieku i od tego czasu rozprzestrzeniła się na większości obszarów uprawy porzeczek. W Polsce jej znaczenie gospodarcze wzrosło wraz z rozwojem wielkotowarowych plantacji porzeczki czarnej, która okazała się bardziej podatna niż agrest i porzeczki czerwone.
Patogen stanowi zagrożenie przede wszystkim dla:
Systematyka
Amerykański mączniak agrestu
Podosphaera mors-uvae (Schwein.) U. Braun & S. Takam.
American gooseberry powdery mildew
Erysiphales
Erysiphaceae
Podosphaera mors-uvae
Sprawca
Sprawcą choroby jest grzyb workowy Podosphaera mors-uvae, typowy przedstawiciel mączniaków prawdziwych.
Patogen rozwija się na powierzchni porażonych organów, tworząc charakterystyczną grzybnię oraz zarodniki konidialne (oidia), które odpowiadają za szybkie szerzenie się epidemii w sezonie.
W cyklu rozwojowym występują:
Najważniejszym źródłem zakażenia są porażone pędy pozostające na krzewach, zimujące owocniki chasmotecjalne oraz askospory wysiewające się wiosną.
Choroba rozprzestrzenia się głównie drogą powietrzną, ponieważ zarodniki konidialne są łatwo przenoszone przez wiatr na sąsiednie rośliny.
Epidemia przyspiesza szczególnie wtedy, gdy infekcje wtórne rozpoczynają się masowo na młodych przyrostach.
Warunki rozwoju
Amerykański mączniak agrestu rozwija się najlepiej w warunkach umiarkowanych temperatur (optymalna 15-25°C) oraz przy niskiej i średniej wilgotności.
W przeciwieństwie do wielu chorób grzybowych, mączniaki prawdziwe nie wymagają obecności wody na powierzchni liści, dlatego mogą rozwijać się również w okresach bezdeszczowych.
Pierwsze objawy pojawiają się zwykle pod koniec maja i na początku czerwca. Choroba może utrzymywać się aż do końca sezonu, szczególnie w zagęszczonych i silnie nawożonych plantacjach.
Objawy chorobowe
Objawy amerykańskiego mączniaka są bardzo charakterystyczne i łatwe do rozpoznania.
Objawy na liściach
Na młodych liściach pojawia się początkowo delikatny, biały, mączysty nalot, który stopniowo gęstnieje i przybiera wygląd wojłokowaty. Z czasem nalot ciemnieje, a liście mogą ulegać deformacjom, skręcać się i przedwcześnie zasychać.
Objawy na pędach
Najgroźniejsze są infekcje pędów, ponieważ grzyb poraża wierzchołki młodych przyrostów. Porażone pędy rosną słabiej, mają skrócone międzywęźla i często zamierają wierzchołkowo.
W późniejszym okresie na nalocie mogą pojawiać się czarne punkty, będące owocnikami stadium workowego.
Objawy na owocach
Owoce agrestu i porzeczki mogą być pokryte białym nalotem, co prowadzi do deformacji, spękań skórki, pogorszenia jakości handlowej oraz zahamowania wzrostu. Silnie porażone owoce nie dojrzewają prawidłowo i często opadają.
Jak zapobiegać?
Najważniejsze działania obejmują:
Uprawa odmian odpornych lub mało podatnych znacząco ogranicza ryzyko epidemii.
W uprawach towarowych ochrona chemiczna jest często konieczna, szczególnie na odmianach podatnych.
Pierwszy zabieg należy wykonać ok. 2 tygodnie po kwitnieniu, następnie co 10-14 dni aż do zbioru. W latach silnej epidemii również 1-2 razy po zbiorach.
W aktualnych programach ochrony stosuje się m.in. fungicydy z grup triazoli (np. difenokonazol), strobiluryn (np. azoksystrobina, zależnie od rejestracji), preparatów siarkowych (w uprawach amatorskich i ekologicznych).