Warzywa kapustne należą do najważniejszych grup warzyw uprawianych w Polsce. Kapusta głowiasta biała i czerwona, kapusta włoska, kapusta pekińska, kalafior, brokuł, brukselka, jarmuż i kalarepa mają duże znaczenie gospodarcze, ale jednocześnie są roślinami szczególnie narażonymi na presję szkodników. Poszczególne szkodniki atakują różne części kapusty. Część gatunków uszkadza korzenie i szyjkę korzeniową, przez co rośliny więdną mimo odpowiedniego nawodnienia. Inne żerują na liściach, zanieczyszczają główki odchodami albo powodują drobne uszkodzenia, które obniżają jakość handlową plonu.
W praktyce największym wyzwaniem nie jest sama obecność pojedynczego owada na plantacji. Problem zaczyna się wtedy, gdy liczebność populacji przekracza poziom, przy którym szkody stają się ekonomicznie istotne. Dlatego nowoczesna ochrona warzyw kapustnych nie powinna opierać się na kalendarzu oprysków. Jej podstawą jest regularny monitoring, poprawne rozpoznanie gatunku, znajomość biologii szkodnika i podejmowanie decyzji zgodnie z aktualnymi progami zagrożenia oraz etykietami środków ochrony roślin.
Dlaczego warzywa kapustne tak często przyciągają szkodniki?
Rośliny z rodziny kapustowatych wytwarzają glukozynolany, czyli związki charakterystyczne dla tej rodziny botanicznej. Dla roślin są one elementem naturalnej obrony, ale dla wielu wyspecjalizowanych owadów działają jak sygnał ułatwiający odnalezienie żywiciela. To jeden z powodów, dla których śmietka kapuściana, tantniś krzyżowiaczek, pchełki czy bielinki tak skutecznie zasiedlają kapustę. W uprawach roślin kapustnych występują również inne wyspecjalizowane szkodniki, takie jak chowacz brukwiaczek czy chowacz czterozębny. Gatunki te mają największe znaczenie gospodarcze w uprawach rzepaku, jednak ich obecność pokazuje, jak liczna i zróżnicowana jest grupa owadów związanych z roślinami kapustnymi.
Znaczenie ma także sposób prowadzenia produkcji. Częsta uprawa warzyw kapustnych na tych samych stanowiskach, sąsiedztwo rzepaku, gorczycy i chwastów z rodziny kapustnych, pozostawianie resztek pożniwnych oraz uproszczony płodozmian mogą zwiększać presję szkodników. Z drugiej strony dobrze zaplanowana agrotechnika, izolacja przestrzenna, niszczenie resztek i regularne lustracje często pozwalają ograniczyć zagrożenie zanim konieczna stanie się interwencja chemiczna.
Top 10 szkodników kapusty
1. Śmietka kapuściana (Delia radicum)
Jak rozpoznać?
Śmietka kapuściana jest jednym z najgroźniejszych szkodników warzyw kapustnych. Dorosła muchówka jest niewielka, szara, wielkości ok. 6mm. jajo białe, podłużne, z siateczkowatym wzorem, długości ok 1,2 mm. Larwy żerują na korzeniach oraz w obrębie szyjki korzeniowej, są białożółte, beznogie, wielkości 7-10 mm. Uszkodzone rośliny tracą korzenie boczne, więdną, łatwo wyciągają się z gleby i często zamierają. Na korzeniu palowym widoczne są płytkie korytarze i wżery. Drugie i trzecie pokolenie może uszkadzać także nasady nerwów dolnych liści kapusty.
Monitoring i próg zagrożenia
Monitoring należy rozpocząć krótko po posadzeniu rozsady. W tym celu wykorzystuje się głównie pułapki zapachowe, wabiące ciężarne samice w liczbie 2 szt. Na plantacjach przeznaczonych na zbiór letni pułapki ustawia się od połowy pierwszej dekady kwietnia do połowy pierwszej dekady maja. W uprawie na zbiór jesienny monitoring prowadzi się od połowy lipca do połowy pierwszej dekady września. Odłowy należy notować dwa razy w tygodniu. Progiem zagrożenia jest odłowienie więcej niż 2 muchówek dziennie przez 2 kolejne dni albo stwierdzenie powyżej 10 jaj na 10 kolejnych roślinach.
Ograniczanie występowania
Podstawą ograniczania śmietki jest płodozmian, głęboka orka ograniczająca liczbę zimujących bobówek, unikanie bezpośredniego sąsiedztwa rzepaku oraz niszczenie kwitnących chwastów, które są źródłem nektaru dla osobników dorosłych. W ochronie biologicznej mogą być wykorzystywane rozwiązania oparte na nicieniach entomopatogenicznych (Steinernema feltiae, Steinernema carpocapse). Zwalczanie chemiczne polega na wykorzystaniu środków zarejestrowanych do zwalczania tego szkodnika na uprawach kapustnych, a także na
podlewaniu rozsady bezpośrednio przed sadzeniem roślin. Zabiegi chemiczne powinny wynikać z monitoringu nalotu i mogą być wykonane wyłącznie środkami zarejestrowanymi dla danej uprawy i agrofaga, zgodnie z etykietą. Farm Smart Alert wspiera monitoring śmietki kapuścianej, łącząc dane z pułapek i warunki pogodowe.
2. Tantniś krzyżowiaczek (Plutella xylostella)
Jak rozpoznać?
Tantniś krzyżowiaczek to niewielki motyl, którego larwy mogą w krótkim czasie silnie uszkodzić liście kapustnych. Dorosły motyl ma wąskie, brązowawe skrzydła z jasną falistą smugą (rozpiętość skrzydeł 15-17 mm). Jaja są żółtozielone, owalne, lekko spłaszczone u podstawy. Gąsienice są małe, długości do 12 mm, jasnozielone, ruchliwe i po dotknięciu często wyginają ciało lub opuszczają się na delikatnej nici. Początkowo minują liście, później wyjadają miękisz, pozostawiając charakterystyczne okienka. Przy dużej presji mogą uszkadzać stożek wzrostu, przez co rośliny kapusty nie zawiązują główek.
Monitoring i próg zagrożenia
Lustracje na obecność gąsienic należy rozpocząć wkrótce po wysadzeniu rozsady kapusty i prowadzić dwa razy w tygodniu aż do formowania główek. Progiem zagrożenia jest wykrycie 1 do 5 gąsienic na 10 kolejnych roślinach. Do obserwacji dynamiki lotu stosuje się pułapki typu Delta z atraktantem płciowym wabiącym samce. Na powierzchni do 1 ha ustawia się zwykle 1 do 3 pułapek od początku maja do września i kontroluje co najmniej raz w tygodniu.
Ograniczanie występowania
Ważne jest głębokie przyoranie resztek pożniwnych oraz zwalczanie chwastów kapustnych. W pierwszej kolejności metodyka IP wskazuje środki biologiczne, w tym preparaty mikrobiologiczne zawierających bakterie Bacillus thuringiensis. W sytuacji przekroczenia progu szkodliwości konieczne jest zastosowanie odpowiednio dobranych śor. Wybór preparatu powinien uwzględniać gatunek uprawy oraz rotację substancji czynnych, aby ograniczyć ryzyko powstawania odporności. Oprysk preparatem należy przeprowadzić w okresie wylęgania gąsienic. Farm Smart Alert prowadzi monitoring tantnisia krzyżowiaczka.
3. Piętnówka kapustnica (Mamestra brassicae)
Jak rozpoznać?
Piętnówka kapustnica jest motylem nocnym. Dorosłe osobniki są szarobrunatne, jego skrzydła maja rozpiętość ok. 45 mm, a na przednich skrzydłach widoczne są jasne plamki i charakterystyczne rysunki. Jaja są szarofioletowe, żeberkowane, półkoliste z wklęsłym środkiem. Samice składają jaja w złożach po kilkanaście do kilkudziesięciu sztuk. Gąsienice dorastają do ok. 40-50 mm i zmieniają barwę wraz z rozwojem, od zielonej po brunatną lub ciemną z jaśniejszymi pasami. Największe szkody powodują starsze gąsienice drugiego pokolenia. Po krótkim żerowaniu na liściach zewnętrznych wgryzają się do wnętrza główek i zanieczyszczają kapustę odchodami. Tak uszkodzone główki kapusty gniją od środka i tracą wartość handlową.
Monitoring i próg zagrożenia
Lustracje roślin na obecność gąsienic piętnówki należy prowadzić dwa razy w tygodniu od czerwca do września. Progiem zagrożenia jest wykrycie 4-5 gąsienic na 50 kolejnych roślinach. Szczególną uwagę warto zwracać na dolną stronę liści, miejsca składania jaj i młode gąsienice, ponieważ zabiegi wykonane zbyt późno są znacznie mniej skuteczne. Po wgryzieniu się gąsienic do główki kontakt ze środkiem ochrony jest utrudniony.
Ograniczanie występowania
Ryzyko wystąpienia piętnówki zwiększa sąsiedztwo długo kwitnących roślin bobowatych, rzepaku i gorczycy. Dlatego ważne są izolacja przestrzenna, niszczenie resztek pożniwnych i głęboka orka, która wydobywa poczwarki na powierzchnię gleby. Ograniczanie należy rozpocząć w okresie wylęgania się i żerowania najmłodszych stadiów. Zaleca się stosowanie preparatów biologicznych zawierających bakterie Bacillus thuringiensis. Chemiczne zwalczanie szkodnika powinno być oparte na aktualnym rejestrze i etykiecie środka.
4. Bielinek kapustnik (Pieris brassicae)
Jak rozpoznać?
Bielinek kapustnik jest łatwy do zauważenia, ponieważ dorosłe motyle są duże, białe i mają ciemne plamy na skrzydłach. Jaja są wydłużone, 1,5 mm, średnicy 0,6 mm, żółte o odcieniu pomarańczowym, żeberkowane. Gąsienice długości 45-50 mm są niebieskawozielone, z czarnymi plamkami i żółtą pręgą po stronie grzbietowej. Młode gąsienice żerują gromadnie, zeskrobując tkankę liścia. Starsze wygryzają otwory, a przy masowym wystąpieniu mogą powodować gołożery, czyli pozostawienie samych nerwów liściowych.
Monitoring i próg zagrożenia
Najważniejszy okres lustracji przypada od lipca do września. Rośliny należy sprawdzać dwa razy w tygodniu, zwracając uwagę na złoża jaj i młode gąsienice. Próg zagrożenia to 3 do 4 złóż jaj lub 10 gąsienic na 10 kolejnych roślin. Obserwacje są stosunkowo proste, bo jaja są składane w skupiskach, a młode larwy często żerują grupowo.
Ograniczanie występowania
Podstawowym działaniem profilaktycznym jest ograniczanie chwastów z rodziny kapustnych, na których mogą rozwijać się pierwsze pokolenia bielinka kapustnika jak i bielinka rzepnika. W ochronie profesjonalnej interwencję należy kierować na najmłodsze stadia larwalne. W pierwszej kolejności warto rozważyć metody biologiczne dopuszczone do danej uprawy zawierające bakterie Bacillus thuringiensis. Zabieg chemiczny musi wynikać z monitoringu i aktualnej etykiety środka.
5. Mszyca kapuściana (Brevicoryne brassicae)
Jak rozpoznać?
Mszyca kapuściana tworzy zwarte kolonie na liściach, zwłaszcza w miejscach osłoniętych. Bezskrzydłe osobniki są niewielkie, do 2 mm długości, żółtozielone i pokryte szarawym, woskowym nalotem. osobniki uskrzydlone mają głowę i tułów czarne oraz zielony odwłok. Opanowane liście zniekształcają się, odbarwiają i słabiej rosną. Największe znaczenie gospodarcze ma zasiedlenie roślin w czerwcu i lipcu, w fazie rozsady, silnego wzrostu kapusty i zawiązywania główek. Silne uszkodzenie stożka wzrostu może prowadzić do braku prawidłowego plonu.
Monitoring i próg zagrożenia
Lustracje na obecność mszyc należy prowadzić dwa razy w tygodniu przeglądając rośliny. Kolonie mszyc najczęściej rozwijają się na spodniej stronie liści, w nerwach liści oraz na ogonkach liściowych, gdzie owady mają łatwy dostęp do soków roślinnych. Próg zagrożenia to wykrycie 60 mszyc na 10 kolejnych roślinach. Ważna jest nie tylko liczba mszyc, ale też obecność wrogów naturalnych, takich jak biedronki, larwy złotooków, bzygowate i pasożytnicze błonkówki. Jeżeli organizmy pożyteczne występują licznie, decyzja o zabiegu powinna być szczególnie ostrożna.
Ograniczanie występowania
Profilaktyka polega na usuwaniu resztek roślinnych, na których mszyce mogą zimować, oraz zwalczaniu chwastów żywicielskich. Ochrona powinna łączyć metody biologiczne i chemiczne, ale zabieg należy wykonać dopiero po potwierdzeniu zagrożenia. Opryskiwanie roślin chemicznymi środkami należy rozpocząć w momencie pojawienia się pierwszych mszyca i rozpoczęciu budowania kolonii, a zabieg powtarza się tylko w razie potrzeby i przy braku licznych wrogów naturalnych. Podlewanie rozsady insektycydami przed sadzeniem w pole, może zabezpieczyć rośliny przez zasiedleniem przez te pluskwiaki. Dobór środka wymaga sprawdzenia aktualnego rejestru MRiRW i etykiety.
6. Pchełki ziemne (Phyllotreta spp.)
Jak rozpoznać?
Pchełki to skaczące małe chrząszcze, które są szczególnie groźne dla rozsady i młodych roślin. W uprawach kapusty występują między innymi pchełka czarna, pchełka falistosmuga i pchełka smużkowana. Są to niewielkie chrząszcze, długości do 3,5 mm. Pchełka czarna ma jednolitą czarną barwę z metalicznym połyskiem. Pchełka smużkowana i falistosmuga mają dodatkowo 2 żółte pasy na pokrywach skrzydłowych. W ciągu roku
rozwija się jedno pokolenie pchełek. Zimują chrząszcze pod resztkami roślin, w ściółce i glebie. Dorosłe chrząszcze wygryzają w liścieniach i młodych liściach liczne drobne otwory. Przy silnym nalocie rośliny wyglądają jak podziurawione, tracą powierzchnię asymilacyjną i mogą zahamować wzrost. Największe szkody pojawiają się podczas suchej i ciepłej pogody.
Monitoring i próg zagrożenia
Po wysadzeniu rozsady rośliny należy lustrować regularnie, najlepiej dwa razy w tygodniu. Progiem zagrożenia jest wykrycie 2 do 4 chrząszczy na 1 m2 uprawy. Najsilniej zasiedlane bywają brzegi pola, dlatego monitoring powinien obejmować zarówno obrzeża, jak i wnętrze plantacji warzyw kapustnych. W praktyce przydatne są także żółte tablice lepowe, choć decyzję o ochronie należy zawsze łączyć z oceną uszkodzeń roślin.
Ograniczanie występowania
Ograniczanie pchełek zaczyna się od dobrej agrotechniki. Ważne jest niszczenie chwastów kapustowatych, unikanie sąsiedztwa innych roślin żywicielskich oraz utrzymanie dobrego tempa wzrostu młodych roślin. W małych uprawach i na plantacjach ekologicznych znaczenie mogą mieć osłony mechaniczne. Jeśli konieczny jest zabieg chemiczny, szczególną uwagę należy zwrócić na brzegi pól, bo tam presja często zaczyna się najwcześniej. Zastosować można wyłącznie środki dopuszczone w aktualnym rejestrze dla danej uprawy i agrofaga. Rośliny dobrze odżywione i szybko rosnące zwykle lepiej znoszą uszkodzenia powodowane przez pchełki. Dlatego oprócz monitoringu warto zadbać o prawidłowe nawożenie. Odpowiednio dobrany nawóz nie ograniczy występowania szkodnika, ale może wspierać regenerację uszkodzonych tkanek i przyspieszać wzrost młodych roślin.
7. Mączlik warzywny (Aleyrodes proletella)
Jak rozpoznać?
Mączlik warzywny to niewielki pluskwiak pokryty białym, woskowym nalotem, długości 1,5-2 mm. Odwłok jest żółty, a głowa i tułów ciemne. Osobniki dorosłe i larwy zasiedlają głównie spodnią stronę liści. W miejscach żerowania pojawiają się drobne żółte cętki, które z czasem mogą zlewać się w większe plamy. Larwy wydzielają spadź, na której rozwijają się grzyby sadzakowe. Czarny nalot ogranicza asymilację i oddychanie, a przede wszystkim pogarsza wygląd oraz jakość handlową plonu.
Monitoring i próg zagrożenia
Lustrację plantacji na obecność mączlika należy wykonywać dwa razy w tygodniu. Próg zagrożenia: obecność pojedynczych owadów lub jaj na spodniej stronie liści na 10 kolejnych roślinach. Tak niski próg wynika z dużej zdolności mączlika do szybkiego namnażania się oraz trudności w ograniczeniu populacji po zasiedleniu dużej części plantacji.
Ograniczanie występowania
Najważniejsze działania ograniczające to zwalczanie chwastów będących roślinami żywicielskimi i unikanie lokalizacji plantacji kapusty w bezpośrednim sąsiedztwie rzepaku ozimego i jarego. Należy też usuwać resztki roślinne po zbiorze oraz kontrolować dolną stronę liści, bo tam rozwija się większość populacji. Interwencja chemiczna musi być oparta wyłącznie na aktualnej etykiecie środka zarejestrowanego dla danej uprawy i agrofaga.
8. Wciornastek tytoniowiec (Thrips tabaci)
Jak rozpoznać?
Wciornastek tytoniowiec jest bardzo małym owadem, trudnym do zauważenia bez dokładnej lustracji. Dorosłe osobniki mają wydłużone ciało, długości 0,8-1,2 mm, jasnożółte do szarobrązowego lub prawie czarnego, wąskie skrzydła z delikatną frędzlą. Larwy są podobne do postaci dorosłych, ale bez skrzydeł, żółtawe i mniej ruchliwe. Nimfy maja zaczątki skrzydeł. Poczwarki są większe i ciemniejsze od larw, z zaczątkami skrzydeł. Na kapuście wciornastki powodują drobne jasnobeżowe plamy, którym często towarzyszą czarne punkty odchodów. Na liściach wewnętrznych mogą tworzyć się jasne brodawki. Uszkodzenia są szczególnie istotne w odmianach średnio wczesnych i późnych kapusty głowiastej białej.
Monitoring i próg zagrożenia
Od maja do czerwca należy lustrować rośliny minimum raz w tygodniu, zwłaszcza na obrzeżach plantacji. Progiem zagrożenia jest wykrycie pojedynczych osobników na 10 kolejnych roślinach na obrzeżach pola. Do monitoringu stosuje się niebieskie tablice lepowe w liczbie 4 tablic na hektar. Metodyka wskazuje, że sygnałem do zwalczania jest odłowienie pierwszych osobników na tablicach.
Ograniczanie występowania
Ograniczanie wciornastka wymaga niszczenia resztek pożniwnych, zwalczania chwastów, wykonania zimowej orki i lokalizowania plantacji z dala od roślin żywicielskich, w tym cebuli i porów. Szczególne znaczenie ma też kondycja roślin, ponieważ stres suszy zwiększa podatność na uszkodzenia. Farm Smart Alert wykorzystuje automatyczne foto-pułapki do monitorowani i sygnalizacji pojawu wciornastków. Zabiegi chemiczne wykonuje się niezwłocznie po stwierdzeniu przekroczenia progu szkodliwości.
9. Rolnice (Agrotis spp.)
Jak rozpoznać?
Rolnice to gąsienice motyli nocnych z rodziny sówkowatych. Najczęściej spotykane w warzywach są między innymi rolnica zbożówka, rolnica czopówka, rolnica gwoździówka i rolnica panewka. Wszystkie są polifagami żerującymi na wielu gatunkach roślin. Motyle są krępe, z brązowawym tułowiem i przeważnie jaśniejszym,
silnie segmentowanym odwłokiem. Skrzydła brązowo beżowe, o rozpiętości do 45 mm. Przednie skrzydła są ciemniejsze od tylnych i posiadają jaśniejszy rysunek rożnego kształtu. Gąsienice o różnej barwie ciała, grube dorastają do 50 mm długości. Dotknięte zwijają się w kłębek. Żerują od wiosny aż do zbiorów, głównie nocą, podgryzając szyjkę korzeniową lub dolna część łodygi oraz korzenie. Objawy często pojawiają się placowo. Rośliny nagle więdną, przewracają się albo zasychają.
Monitoring i próg zagrożenia
Jeżeli w poprzednim sezonie stwierdzono rolnice, monitoring należy prowadzić od początku maja do końca września. W tym celu wykorzystuje się pułapki feromonowe do odławiania samców motyli (zwykle 2 pułapki ustawione na brzegach plantacji). Liczbę odłowionych motyli należy sprawdzać co najmniej dwa razy w tygodniu. Dodatkowo minimum raz w tygodniu trzeba lustrować rośliny na obecność gąsienic. Progiem zagrożenia jest stwierdzenie pierwszych młodych gąsienic na liściach.
Ograniczanie występowania
Nie należy zakładać plantacji po wieloletnich uprawach rolniczych, zbożach i ziemniakach bez wcześniejszej oceny zagrożenia. Ważne jest niszczenie chwastów, szczególnie komosy białej i gorczycy polnej, a także głęboka orka, która niszczy część gąsienic ukrytych w glebie. Farm Smart Alert obejmuje monitoring rolnic- dorosłych motyli oraz oblicza na podstawie sumy temperatur efektywnych rozwój gąsienic. Zabiegi zwalczające wykonuje się wieczorem, gdy gąsienice wychodzą na żerowanie, używając wyłącznie rozwiązań dopuszczonych dla danej uprawy i agrofaga.
10. Błyszczka jarzynówka (Autographa gamma)
Jak rozpoznać?
Błyszczka jarzynówka jest motylem o dużych zdolnościach migracyjnych. Dorosłe osobniki mają brązowożółte skrzydła z charakterystyczną srebrną plamką w kształcie greckiej litery gamma. Motyl jest duży, masywny, jego skrzydła mają rozpiętość ok. 45 mm. Gąsienice są zielone, z jasnymi liniami biegnącymi wzdłuż ciała, długości ok. 40 mm. Część jej ciała zwęża się wyraźnie ku głowie, która jest żółtozielona. Uszkadzają liście, wygryzając duże, nieregularne dziury i zanieczyszczając rośliny odchodami. W latach masowych nalotów straty mogą być znaczne, zwłaszcza gdy żerowanie przypada na okres intensywnego przyrostu masy liściowej.
Monitoring i próg zagrożenia
Plantację należy lustrować co najmniej dwa razy w tygodniu. Progiem zagrożenia jest wykrycie 4 gąsienic na 50 kolejnych roślinach. Do obserwacji pierwszych motyli i dynamiki lotu można stosować pułapki tunelowe lub pułapki typu Delta z dyspenserem feromonu płciowego. Ponieważ gatunek może nalatywać z zewnątrz, warto obserwować także sytuację w regionie i zwracać uwagę na nagłe wzrosty liczebności motyli.
Ograniczanie występowania
Ograniczanie błyszczki polega przede wszystkim na wczesnym wykrywaniu młodych gąsienic. W uprawie i w jej otoczeniu należy zwalczać chwasty, zwłaszcza kwitnące, które są źródłem nektaru dla motyli. Do ochrony przed szkodnikiem można stosować preparaty biologiczne zawierające w swoim składzie bakterie Bacillus thuringiensis. Zwalczanie szkodnika kapusty należy rozpocząć w okresie wylęgania się i żerowania gąsienic. Chemiczne zwalczanie powinno być oparte na aktualnym rejestrze i etykiecie środka.
Zwalczanie szkodników warzyw kapustnych, środki ochrony roślin, terminy zabiegów i dawki
| Nazwa środka | Substancja czynna | Uprawa | Szkodnik | Dawka | Termin stosowania |
| Acetocare, Geri 20 SP, Kobe 20 SP, Lanmos 20 SP, Mospilan 20 SP, Mospilan Classic, Sapporo 20 SP, Sekil 20 SP, Timber 20 SP | acetamipryd | kapusta głowiasta | pchełki | Maksymalna/zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,2 kg/ha. | środek stosować w momencie pojawienia się szkodnika lub po zaobserwowaniu uszkodzeń, od fazy 3 liści do fazy osiągnięcia 80% docelowej masy główki (BBCH 13-48). |
| Acetocare, Mospilan 20 SP, Timber 20 SP | acetamipryd – 20 g | kapusta głowiasta | wciornastki | Według etykiety | środek stosować w okresie pojawienia się szkodnika, od fazy pierwszego dobrze rozwiniętego liścia do fazy gdy główki osiągają typową wielkość, kształt i twardość (BBCH 11-49). |
| Aceptir 200 SE, Apis 200 SE, Los Ovados 200 SE | acetamipryd – 200 g | kapusta głowiasta biała | pchełki, wciornastki, śmietka kapuściana, mszyce | Maksymalna/zalecana dawka środka dla jednorazowego zastosowania: 0,2 l/ha. | środek stosować od końcowej fazy rozwoju liści do momentu kiedy zaczynają tworzyć się główki (BBCH 20 – 39). |
| Inecor 200 S.C., Paniri 200 S.C., Shenzi 200 S.C., AGRIprol 200 S.C., Atsina, Chloran 200 S.C., Chloran4Insects 200 S.C., Coragen 200 S.C., Cordero 200 S.C., Corleone 200 S.C., Corprima 200 S.C., Klortranil, Kobalt 200S.C., Laguna, Mulier 200 S.C., Ozyrys, Reene 200 SC, Suvisio 200 SC, Vesticor 200 SC, Voliam | chlorantraniliprol – 200 g | kapusta głowiasta biała | bielinek kapustnik, tantniś krzyżowiaczek, piętnówka kapustnica | Maksymalna dawka dla jednorazowego zastosowania: 125 ml/ha Zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 75 – 125 ml/ha | Opryskiwać po pojawieniu się szkodnika lub pierwszych uszkodzeń |
| Benevia 100 OD, Bensekt 100 OD, Besarion 100 OD, Bombardier 100 OD, Filary 100 OD, Kianotraniliprol 100 OD, Nevbia 100 OD | cyjanotraniliprol – 100 g | kapusta głowiasta biała, kapusta głowiasta czerwona, brokuł, kalafior, kapusta brukselska | piętnówka kapustnica, tantniś krzyżowiaczek, bielinki, śmietka kapuściana, mączlik warzywny, błyszczka jarzynówka | Maksymalna dawka dla jednorazowego zastosowania: 500 ml/ha. Zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 400-500 ml/ha. Mączlik warzywny, śmietka kapuściana: Maksymalna/zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 750 ml/ha. | od fazy drugiego liścia właściwego do końca fazy dojrzałości zbiorczej (BBCH 12 – 49). Zabieg wykonać po wystąpieniu szkodnika w czasie składania jaj oraz wylęgu pierwszych larw. |
| Mozano, Vegra 200 S.C., Verimark 200 S.C., Vortex | cyjanotraniliprol – 200 g | kapusta głowiasta biała, brokuł, kalafior, kapusta brukselska | śmietka kapuściana | Maksymalna/zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 15 ml/1000 roślin (600 ml/ha). | Środek stosować od fazy dwóch liści do fazy pięciu liści (BBCH 12-15) |
| Sherpa 100 EC | cypermetryna – 100 g | kapusta głowiasta biała | gąsienice bielinka kapustnika, gąsienice bielinka rzepnika, gąsienice piętnówki kapustnicy, gąsienice tantnisia krzyżowiaczka, mszyca kapuściana | Maksymalna /zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,3 l/ha. | Według etykiety |
| Super Cyper 500 EC | cypermetryna – 500 g | kapusta głowiasta | tantniś krzyżowiaczek, gąsienice | Maksymalna dawka dla jednorazowego stosowania: 0,05 l/ha. Zalecana dawka dla jednorazowego stosowania: 0,05 l/ha. | Opryskiwać w okresie masowego wylegania się gąsienic (kapusta w fazie BBCH 10-46). |
| Columbo 0,8 MG | cypermetryna – 8 g | kapusta głowiasta biała, kapusta głowiasta czerwona, kapusta włoska | drutowce, śmietka kapuściana | Maksymalna/zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 12 kg/ha | Środek stosować podczas sadzenia rozsady doglebowo – rzędowo (lub punktowo) przy użyciu podłączonego do sadzarki aplikatora do granulowanych środków ochrony roślin, zapewniając przykrycie glebą granulatu wraz z nasionami |
| Delmetros 100 S.C., Koron 100 S.C., Pilgro 100 S.C. | deltametryna – 100 g | kapusta głowiasta | bielinek kapustnik, bielinek rzepnik, mszyca kapuściana, piętnówka kapustnica, śmietka kapuściana | Maksymalna/zalecana dawka środka dla jednorazowego zastosowania: 0,05 l/ha | środek zastosować po wystąpieniu szkodników na młodych roślinach lub zauważeniu pierwszych uszkodzeń, od fazy początku tworzenia się główki do fazy osiągnięcia przez główki typowej wielkości, kształtu i twardości (BBCH 41-49). |
| Deltam | deltametryna – 15 g | kapusta głowiasta biała | bielinek kapustnik, bielinek rzepnik | Maksymalna dawka dla jednorazowego zastosowania: 5 ml/100 m2 Zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 4 – 5 ml/100 m2 | Według etykiety |
| Decis Mega 50 EW | deltametryna – 50 g | kapusta głowiasta biała | bielinek kapustnik, bielinek rzepnik, bielinek rzepnik | Maksymalna dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,15 l/ha. Zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,15 l/ha. | Według etykiety |
| Especially | esfenwalerat – 50 g | kapusta głowiasta biała, kapusta głowiasta czerwona, kapusta włoska | mszyca kapuściana, gąsienice piętnówki kapustnicy, bielinek kapustnik, bielinek rzepnik, tantniś krzyżowiaczek, piętnówka kapustnica, błyszczka jarzynówka | Maksymalna / zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,2 l/ha | środek stosować po wystąpieniu szkodników lub po zaobserwowaniu pierwszych objawów ich żerowania, od fazy rozwiniętego pierwszego liścia właściwego do fazy, gdy główka osiąga 30% typowej wielkości (BBCH 11- 43). |
| Labamba | lambda-cyhalotryna – 100 g | kapusta głowiasta | mszyca kapuściana | Zalecana/maksymalna dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,075 l/ha | Zabieg wykonać po wystąpieniu szkodnika lub po zauważeniu pierwszych objawów żerowania, od fazy, gdy zaczynają się tworzyć główki do fazy, gdy główka osiąga 30% typowej wielkości (BBCH 41-43). |
| Lamdex Extra 2,5 WG | lambda-cyhalotryna – 2,5 % | kapusta głowiasta | gąsienice, gąsienice bielinka kapustnika, gąsienice bielinka rzepnika, gąsienice piętnówki kapustnicy, gąsienice tantnisia krzyżowiaczka, mszyca kapuściana, śmietka kapuściana, wciorniastek tytoniowiec | Maksymalna dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,24 kg/ha Zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,24 kg/ha | Według etykiety |
| Karate Zeon 050 CS | lambda-cyhalotryna – 50 g | brokuł | bielinek kapustnik, bielinek rzepnik, piętnówka kapustnica, tantniś krzyżowiaczek, mszyca kapuściana, śmietka kapuściana | Maksymalna / zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,2 l/ha. | Według etykiety |
| Kusti 050 CS, Ninja 050 CS, Topgun 050 CS | lambda-cyhalotryna – 50 g | kapusta głowiasta | gąsienice bielinka kapustnika, gąsienice bielinka rzepnika, gąsienice tantnisia krzyżowiaczka, mszyca kapuściana, śmietka kapuściana, wciornastek tytoniowiec | Maksymalna / zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,12 l/ha | Gąsienice bielinka kapustnika, bielinka rzepnika, tantnisia krzyżowiaczka : opryskiwać w okresie masowego wylęgania się gąsienic. Mszyca kapuściana : opryskiwać po pojawieniu się pierwszych kolonii mszyc. Śmietka kapuściana : zabieg wykonać w początkowym okresie kwitnienia kasztanowca. Wciornastek tytoniowiec : opryskiwać po wystąpieniu szkodnika. |
| Karate Zeon 050 CS, Judo 050 CS | lambda-cyhalotryna – 50 g | kapusta, kapusta głowiasta | gąsienice, gąsienice bielinka kapustnika, gąsienice bielinka rzepnika, gąsienice tantnisia krzyżowiaczka, mszyca, mszyca kapuściana, śmietka, śmietka kapuściana, wciornastek, wciornastek tytoniowy | Maksymalna dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,12 l/ha Zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,12 l/ha Maksymalna / zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 1,2 ml/100 m2. | Według etykiety |
| Aphox 500 WG, Pirigold 500 WG, Pirimor 500 WG, Riposta 500 WG | pirymikarb – 500 g | kapusta głowiasta | mszyca kapuściana | Maksymalna dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,45 kg/ha Zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,3 – 0,45 kg/ha | Zabieg wykonać po wystąpieniu szkodnika |
| SpinTor S.C., Max Spin, Nexsuba, Nokaut, Picador 240 S.C., Spinosad Max | spinosad – 240 g | kapusta głowiasta biała | bielinek kapustnik, bielinek rzepnik, piętnówka kapustnica | Maksymalna dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,4 l/ha. Zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,2 – 0,4 l/ha. | Zabieg wykonać na najmłodsze stadia rozwojowe gąsienic |
| SpinTor 240 SC | spinosad – 240 g | brokuł | piętnówka kapustnica, bielinek rzepnik | Maksymalna dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,4l/ha Zalecana dawka dla jednorazowego stosowania: 0,2 – 0,4 l/ha | Zabieg wykonać na najmłodsze stadia rozwojowe gąsienic. |
| SpinTor 240 SC | spinosad – 240 g | kapusta głowiasta biała | wciornastek | Maksymalna dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,4l/ha Zalecana dawka dla jednorazowego stosowania: 0,3 – 0,4 l/ha | Zabieg wykonać na początku zasiedlania rośliny przez szkodnika, gdy pojawią się pierwsze larwy i postacie dorosłe wciornastka lub po zauważeniu pierwszych uszkodzeń. |
| Spanner 480 SC | spinosad – 480 g | kapusta głowiasta biała | bielinek kapustnik, bielinek rzepnik, piętnówka kapustnica | Maksymalna dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,2 l/ha. Zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,1 – 0,2 l/ha. | Zabieg wykonać na najmłodsze stadia rozwojowe gąsienic lub po zauważeniu pierwszych uszkodzeń. |
Farm Smart Alert, czyli monitoring oparty na danych
W praktyce producent potrzebuje informacji nie tylko o tym, czy szkodnik występuje, ale także kiedy jego presja zaczyna rosnąć i kiedy należy szczególnie uważnie lustrować plantację. Farm Smart Alert wspiera monitoring szkodników warzyw kapustnych, m.in. śmietki kapuścianej, tantnisia krzyżowiaczka, rolnicy zbożowki i wciornastków.
System łączy dane z automatycznych foto-pułapek, modele rozwoju szkodników oraz informacje pogodowe. Dzięki temu producent może szybciej reagować na wzrost zagrożenia i lepiej dokumentować podejmowane decyzje. Jest to szczególnie ważne przy planowaniu zabiegów ochronnych, ponieważ ich skuteczność w dużej mierze zależy od prawidłowego rozpoznania szkodnika, oceny jego liczebności oraz aktualnej sytuacji na plantacji.
Podsumowanie
Szkodniki warzyw kapustnych różnią się biologią, terminem występowania oraz sposobem żerowania. Dlatego skuteczna ochrona wymaga nie tylko znajomości najważniejszych gatunków, ale przede wszystkim regularnej obserwacji plantacji i szybkiego reagowania na pojawiające się zagrożenia.
Największą wartość przynosi podejmowanie decyzji w oparciu o dane. Regularne lustracje, monitoring, analiza warunków pogodowych oraz znajomość biologii szkodników pozwalają lepiej ocenić poziom ryzyka i precyzyjniej planować działania ochronne. Dzięki temu można skuteczniej chronić plon, ograniczać straty i unikać niepotrzebnych zabiegów. Samo stwierdzenie obecności szkodnika nie zawsze oznacza konieczność wykonania zabiegu. Decyzję o tym, czy wykonać oprysk, warto podejmować na podstawie wyników monitoringu, liczebności agrofaga oraz aktualnej sytuacji na plantacji. Farm Smart Alert wspiera producentów w monitorowaniu zagrożeń i prognozowaniu rozwoju szkodników. Łącząc dane terenowe z modelami biologicznymi oraz informacjami pogodowymi, dostarcza informacji pomocnych w ocenie ryzyka wystąpienia szkodników oraz w planowaniu działań ochronnych.