Rak powierzchniowy kory drzew ziarnkowych
Rak powierzchniowy kory drzew ziarnkowych (Pezicula corticola) to choroba rozwijająca się w uszkodzonej korze jabłoni i gruszy, prowadząca do powstawania nekroz i obumierania pędów.
Rak powierzchniowy kory drzew ziarnkowych (Pezicula corticola) to choroba rozwijająca się w uszkodzonej korze jabłoni i gruszy, prowadząca do powstawania nekroz i obumierania pędów.
Opis
Rak powierzchniowy kory drzew ziarnkowych jest chorobą grzybową występującą przede wszystkim na jabłoni, rzadziej na gruszy, a sporadycznie na innych różowatych. Patogen rozwija się głównie w zewnętrznych warstwach miękiszu korowego, prowadząc do powstawania nekroz, pęknięć i stopniowego obumierania fragmentów kory. Choroba ma charakter powierzchniowy, co odróżnia ją od bardziej destrukcyjnych raków głębokich, jednak przy intensywnym nasileniu może doprowadzić do uszkodzeń całych konarów i ograniczenia wzrostu drzew.
W Europie i Ameryce Północnej uznaje się ją za jedną z częstszych chorób ran kory w sadach jabłoniowych prowadzonych intensywnie. Największe straty obserwuje się na drzewach młodych, szczególnie w rejonach o dużej liczbie deszczowych dni oraz w sadach narażonych na częste uszkodzenia mechaniczne.
Systematyka
Rak powierzchniowy kory drzew ziarnkowych
Pezicula corticola (C.A. Jørg.) Nannf. (st. konidialne Cryptosporiopsis corticola)
Surface canker of pome fruits
Helotiales
Dermateaceae
Pezicula corticola
Sprawca
Patogen Pezicula corticola należy do grzybów workowych, a w praktyce sadowniczej dominuje jego stadium konidialne Cryptosporiopsis corticola. Grzyb zimuje jako grzybnia w obumarłych fragmentach kory, zrakowaceniach i w zaschniętych pędach. Na porażonych tkankach wiosną i latem tworzą się liczne acerwulusy zawierające konidia, które stanowią główne źródło infekcji pierwotnych.
Konidia mają kształt elipsoidalny lub cylindryczny, są bezbarwne i tworzą się w skupieniach o średnicy około 1-1,5 mm. W warunkach wysokiej wilgotności wydostają się na powierzchnię w postaci śluzowatej, jasnej masy zarodnikowej. Rozprzestrzeniane są z kroplami deszczu, mgłą i bryzgami wody, a także przez wiatr na niewielkie odległości.
Do infekcji dochodzi najczęściej przez uszkodzenia kory. Szczególnie podatne są rany powstałe po cięciu, pęknięcia od gradobicia, otarcia spowodowane przez mechanizację, a także ślady żerowania owadów. Patogen rzadko tworzy stadium doskonałe, które nie ma większego znaczenia w rozwoju choroby.
Warunki rozwoju
Grzyb rozwija się głównie w zewnętrznych warstwach miękiszu korowego, dlatego w początkowym okresie zmiany są płytkie i mają charakter powierzchniowy. Najszybszy rozwój patogena obserwuje się w okresach wilgotnych, gdy często pojawiają się deszcze, oraz przy umiarkowanych temperaturach wynoszących ok. 12-22°C.
Zarodnikowanie trwa przez cały sezon wegetacyjny, jednak jego największe nasilenie przypada na wiosnę i wczesne lato, co pokrywa się z okresem intensywnego wzrostu pędów i wykonywania cięć pielęgnacyjnych. Do infekcji dochodzi szybko, zwykle w czasie kilku do kilkunastu godzin od utrzymywania się wilgotnej powierzchni kory.
W sadach, w których drzewa często ulegają uszkodzeniom mechanicznym, a wilgotność powietrza jest wysoka, możliwy jest rozwój rozległych powierzchni nekrotycznych i zamarcie całych konarów.
Objawy chorobowe
Objawy raka powierzchniowego pojawiają się głównie na korze konarów i pni. Pierwszym symptomem są nekrotyczne plamy o barwie od jasnobrązowej do brunatnej, które stopniowo powiększają się i obejmują coraz większą powierzchnię tkanki. Kora w miejscu porażenia zapada się, staje się pergaminowa i zaczyna obumierać.
Na obumarłej korze widoczne są drobne, ciemne wypukłości. Są to acerwulusy, czyli skupienia zarodników konidialnych. W warunkach wysokiej wilgotności wydzielają one śluzowate masy konidiów, które wyglądają jak jasno beżowe lub żółtawe grudki.
W kolejnych etapach nekrozy rozwijają się rozległe plamy o nieregularnych kształtach, które mogą łączyć się ze sobą i obejmować znaczną część obwodu gałęzi. Jeśli patogen wyniszczy miękisz korowy na całej średnicy pędu, dochodzi do jego zamierania powyżej miejsca infekcji.
Objawy nie występują na liściach ani owocach. Zmiany lokalizują się wyłącznie na korze i pod nią, co odróżnia tę chorobę od patogenów o szerszym spektrum infekcji.
Jak zapobiegać?