Słodyszek rzepakowy
Słodyszek rzepakowy jest jednym z najważniejszych wiosennych szkodników rzepaku, którego żerowanie na pąkach kwiatowych może prowadzić do istotnych strat plonu, szczególnie w okresach spowolnionego rozwoju roślin.
Słodyszek rzepakowy jest jednym z najważniejszych wiosennych szkodników rzepaku, którego żerowanie na pąkach kwiatowych może prowadzić do istotnych strat plonu, szczególnie w okresach spowolnionego rozwoju roślin.
Galeria
Opis
Słodyszek rzepakowy jest powszechnie występującym w Polsce i Europie szkodnikiem rzepaku ozimego i jarego. Znaczenie gospodarcze tego gatunku wynika z faktu, że osobniki dorosłe uszkadzają pąki kwiatowe jeszcze przed rozpoczęciem kwitnienia, co bezpośrednio wpływa na liczbę wykształconych kwiatów i łuszczyn. Największe straty obserwuje się w chłodnych okresach wiosennych, gdy tempo rozwoju rzepaku jest spowolnione, a regeneracja uszkodzonych pąków ograniczona.
Systematyka
Słodyszek rzepakowy
Brassicogethes aeneus, syn. Meligethes aeneus
Pollen beetle, Rape pollen beetle
Chrząszcze (Coleoptera)
Łyszczynkowate (Nitidulidae)
Kiedy występuje?
Słodyszek rzepakowy rozwija jedno pokolenie w ciągu roku.
Warunki rozwoju
Podstawową rośliną żywicielską słodyszka rzepakowego jest rzepak
Morfologia
Chrząszcz – niewielki, osiąga długość od 2 do 2,5 mm. Ciało ma czarne, silnie metalicznie błyszczące, z połyskiem zielonkawym, granatowym lub niebieskawym. Czułki są trójczłonowe, zakończone wyraźną buławką.
Jaja – białe, wydłużone, o długości około 0,5 mm i składane pojedynczo lub po kilka do wnętrza pąków kwiatowych.
Larwy – białawe lub żółtawe, z ciemną głową i trzema parami odnóży, dorastają do około 4 mm długości.
Poczwarka – typu otwartego, rozwija się w glebie.
Biologia
Samice składają jaja do pąków kwiatowych rzepaku, zwykle pojedynczo, a łączna płodność jednej samicy może sięgać około 200 jaj. Rozwój larw w pąkach trwa około pięciu tygodni, po czym dojrzałe larwy opuszczają roślinę i przepoczwarzają się w glebie. Dorosłe chrząszcze nowego pokolenia pojawiają się w czerwcu, przez krótki czas żerują, a następnie poszukują miejsc do przezimowania. Larwy odżywiają się głównie pyłkiem i nektarem i nie wyrządzają istotnych szkód gospodarczych.
Szkodliwość
Szkodliwe są wyłącznie chrząszcze dorosłe. Uszkadzają one pąki kwiatowe, przegryzając ich okrywę w celu dostania się do pyłku. W wyniku tych uszkodzeń pąki żółkną, zasychają i opadają, co prowadzi do zmniejszenia liczby kwiatów i łuszczyn. Największe straty powodowane są w fazie zwartego kwiatostanu, szczególnie przy niskich temperaturach, gdy rośliny wolniej regenerują uszkodzenia. W okresie pełnego kwitnienia słodyszek nie stanowi już istotnego zagrożenia dla plonu.
Profilaktyka i zwalczanie
Metody agrotechniczne
Prawidłowo prowadzona agrotechnika sprzyja dobrej kondycji roślin i umożliwia im kompensację uszkodzeń. Szczególnie istotne są wiosenne zabiegi przyspieszające wzrost rzepaku oraz dobór odmian wcześnie wznawiających wegetację i wcześnie kwitnących. Zaleca się także zachowanie izolacji przestrzennej od innych plantacji roślin kapustnych.
Metody biologiczne
Znaczącą rolę w ograniczaniu populacji słodyszka odgrywają naturalni wrogowie, w tym parazytoidy larw oraz drapieżne owady. Ochrona entomofauny pożytecznej jest ważnym elementem integrowanej ochrony rzepaku.
Metody chemiczne
Zabiegi chemiczne wykonuje się wyłącznie po przekroczeniu progów zagrożenia, w fazie pąkowania rzepaku. Opryski należy planować z uwzględnieniem ochrony zapylaczy i wykonywać je w godzinach wieczornych, stosując preparaty bezpieczne dla pszczół.
Monitoring i progi zagrożenia
Monitoring słodyszka rzepakowego opiera się na regularnych lustracjach plantacji oraz na stosowaniu żółtych naczyń do wczesnego wykrywania nalotów chrząszczy. Metody te pozwalają na ocenę intensywności pojawu szkodnika i podjęcie decyzji o ewentualnym zabiegu.
Progi zagrożenia zależą od fazy rozwojowej rzepaku. W fazie zwartego kwiatostanu za próg uznaje się obecność 1-2 chrząszczy na jednej roślinie, natomiast w fazie luźnego kwiatostanu próg zagrożenia wynosi 3-5 chrząszczy na roślinie. Przy intensywnych nalotach, stwierdzanych w odłowach i obserwacjach polowych, konieczne jest szybkie podjęcie decyzji o zwalczaniu.
W systemie FARM SMART dostępny jest model fenologiczny bazujący na temperaturze gleby oraz temperaturze powietrza, który sygnalizuje możliwy termin pojawu szkodnika na rzepaku i wspiera planowanie lustracji.