Owocówka śliwkóweczka

Owocówka śliwkóweczka jest jednym z najgroźniejszych szkodników śliw w Europie Środkowej, w tym w Polsce. Gatunek ten ma duże znaczenie gospodarcze, ponieważ jego larwy rozwijają się wewnątrz owoców, prowadząc do znacznych strat ilościowych i jakościowych plonu. Występuje powszechnie w większości krajów Europy, w Azji Zachodniej oraz lokalnie w Afryce Północnej. Największe zagrożenie stwarza w sadach niechronionych lub prowadzonych w sposób ekstensywny.

Owocówka śliwkóweczka jest gatunkiem dwupokoleniowym, a jej rozwój jest silnie uzależniony od warunków termicznych.

• zimują gąsienice w oprzędach w spękaniach kory, w glebie oraz pod opadłymi liśćmi
• przepoczwarczenie następuje wiosną
• lot motyli pierwszego pokolenia rozpoczyna się w pierwszej połowie maja i trwa do połowy lipca
• składanie jaj następuje po 2-3 dniach od wylotu motyli, przy temperaturze powyżej 12°C
• lot motyli drugiego pokolenia przypada zazwyczaj na drugą dekadę lipca i trwa do końca września

Podstawową rośliną żywicielską owocówki śliwkóweczki jest śliwa.

• śliwa domowa i inne gatunki śliw, morela, brzoskwinia, tarnina, rzadziej wiśnia i czereśnia

Motyle – niewielkie, o rozpiętości skrzydeł 12-14 mm. Przednie skrzydła mają barwę szarobrunatną z marmurkowatym wzorem, natomiast tylne skrzydła są jaśniejsze i jednolite.
Jaja – owalne, lekko spłaszczone i mają średnicę około 0,7 mm. Bezpośrednio po złożeniu są przezroczyste i lekko błyszczące, następnie matowieją i przybierają barwę woskowobiałą. W końcowej fazie rozwoju widoczny jest charakterystyczny czerwony krążek, a na 1-2 dni przed wylęgiem przez osłonkę jaja prześwituje czarna główka gąsienicy, co określane jest jako stadium czarnej główki.
Gąsienice – po wylęgu są białe z wyraźnie zaznaczoną czarną głową, a w kolejnych stadiach rozwojowych stają się różowe lub różowoczerwone, z ciemnobrązową lub czarną głową. Dorastają do długości 10-12 mm.
Poczwarki – jasnobrązowe, mają długość 5-6 mm i znajdują się w oprzędach.

Samice składają jednorazowo do około 150 jaj, głównie na zawiązkach i młodych owocach. Rozwój jaj trwa od 8 do 10 dni w sprzyjających warunkach termicznych. Gąsienice krótko po wylęgu wgryzają się do wnętrza owocu i żerują w miąższu przez około 3 tygodnie. Po zakończeniu żerowania opuszczają owoce, sporządzają oprzędy i przepoczwarzają się lub zapadają w diapauzę. Drugie pokolenie jest zazwyczaj liczniejsze i bardziej płodne niż pierwsze.

Gąsienice drążą korytarze wewnątrz owoców, zanieczyszczając je ciemnymi odchodami. Uszkodzone owoce przestają rosnąć, przedwcześnie przebarwiają się na fioletowo i masowo opadają. Charakterystycznym objawem jest tzw. robaczywienie owoców. W sadach niechronionych straty w plonie mogą sięgać kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu procent.

Metody agrotechniczne
Profilaktyka polega na systematycznym usuwaniu i niszczeniu opadłych, porażonych owoców oraz na oczyszczaniu pni drzew z luźnej, odstającej kory, w której mogą zimować gąsienice. Istotne znaczenie ma także utrzymywanie porządku w sadzie i ograniczanie miejsc sprzyjających zimowaniu szkodnika.
Metody biologiczne
W ochronie biologicznej wykorzystuje się naturalnych wrogów owocówki śliwkóweczki, głównie parazytoidy jaj i gąsienic oraz preparaty biologiczne oparte na bakteriach, takich jak Bacillus thuringiensis, stosowane w okresie wylęgu gąsienic.
Metody niechemiczne
Do metod niechemicznych zalicza się masowe odławianie samców przy użyciu pułapek feromonowych oraz dezorientację feromonową, polegającą na umieszczeniu w sadzie feromonu samicy, co utrudnia samcom odnalezienie partnerek i ogranicza zapłodnienie.
Metody chemiczne
Zabiegi chemiczne powinny być wykonywane wyłącznie w oparciu o monitoring i progi zagrożenia. Najwyższą skuteczność uzyskuje się, wykonując oprysk w okresie masowego wylęgu gąsienic, szczególnie w stadium czarnej główki jaja.

Monitoring obecności owocówki śliwkóweczki
Monitoring prowadzi się przy użyciu feromonowych pułapek lepowych, które kontroluje się co 2-3 dni. Na podstawie liczby odłowionych motyli oblicza się sumę temperatur efektywnych, STE, co pozwala prognozować terminy składania jaj i wylęgu gąsienic.

Próg zagrożenia stanowi stwierdzenie 1-2 świeżych jaj lub wgryzów w próbie 100 owoców albo odłów kilkunastu motyli w jednej pułapce w ciągu kilku dni.

O nalotach i pojawiającym się zagrożeniu ze strony szkodnika informuje także system FARM SMART. System ten bazuje na automatycznych feromonowych fotopułapkach, umożliwiających codzienne monitorowanie liczby odłowionych szkodników. W przypadku pojawienia się zagrożenia system przesyła komunikaty do producenta, co pozwala na wyznaczenie optymalnego terminu zwalczania. Dodatkowo model fenologiczny rozwoju szkodnika wskazuje optymalny termin zwalczania owocówki w stadium czarnej główki. Monitoring prowadzony jest w wybranych regionach kraju.