Zaraza ogniowa to bardzo groźna, bakteryjna choroba roślin sadowniczych. Jest uznawana za jedną z najgroźniejszych chorób drzew ziarnkowych i należy do chorób kwarantannowych w szkółkach materiału rozmnożeniowego. Jej wystąpienie może powodować bardzo duże straty gospodarcze. Charakteryzuje się gwałtownym rozwojem i objawami przypominającymi spalenie roślin. Zwalczanie jej jest trudne, dlatego kluczową rolę odgrywa profilaktyka, szybkie reagowanie na pierwsze ogniska choroby oraz rygorystyczne przestrzeganie zasad fitosanitarnych.
Choroba najczęściej atakuje jabłonie, grusze i pigwy, rzadziej pojawia się na malinie i drzewach pestkowych. Może także silnie porażać rośliny dziko rosnące, takie jak głóg, jarząb, irga, świdośliwa czy ognik, które stanowią dodatkowe źródło infekcji.

Erwinia amylovora to bakteria gram ujemna, poruszająca się dzięki licznym rzęskom rozmieszczonym na całej powierzchni komórki.
Kształt i wielkość: pałeczka o długości około 2,5 μm, szerokości około 0,6 do 1,2 μm.
Tkanki zasiedlane: żywe tkanki drzew, przede wszystkim krótkopędy oraz młode pędy, w których może się utrzymywać i przetrwać zimę.

Biologia i cykl rozwojowy
Zimowanie – bakteria przetrzymuje okres niekorzystny w porażonych, ale wciąż żywych pędach drzew, szczególnie w krótkopędach.
Wiosną wraz z ociepleniem i wzrostem wilgotności zaczyna się intensywnie dzielić, optymalnie w temperaturze około 20 do 24°C, liczebność populacji może się podwajać w ciągu kilku godzin. Patogen wnika do rośliny przez naturalne otwory i uszkodzenia, w tym miodniki, szparki, przetchlinki, rany mechaniczne. Po zakażeniu kwiatów bakterie szybko przechodzą do zawiązków owoców, następnie wnikają do krótkopędów i dalej do gałęzi, poruszają się w tkance przewodzącej, co prowadzi do porażenia systemicznego. Na porażonych pędach i owocach tworzą się krople szarobiałego, lepkiego wycieku bakteryjnego, które zawierają ogromne ilości komórek i stanowią ważny materiał zakaźny.

Źródła infekcji
Tkanki żywe porażonych drzew – przezimowane ogniska w krótkopędach i pędach to główne źródło infekcji pierwotnych wiosną.
Zakażone kwiaty i zawiązki – po pierwszych infekcjach stanowią zasób bakterii dla kolejnych zakażeń w sezonie.
Rośliny dziko rosnące – ważne rezerwuary patogenu w naszych warunkach, szczególnie głogi oraz inne gatunki z rodziny różowatych.

Rozprzestrzenianie patogenu
Na krótkie dystanse w sadzie: krople wycieku przenoszone mechanicznie, rozbryzgi deszczu, prace pielęgnacyjne.
Wektory biologiczne: owady odwiedzające kwiaty przenoszą bakterie na kwiaty sąsiednich drzew, możliwy udział ptaków.
Czynniki abiotyczne: wiatr i prądy powietrza, woda opadowa oraz spływy powierzchniowe ułatwiają transport patogenu na większe odległości, szczególnie podczas deszczowej pogody.

• Optymalna temperatura rozwoju bakterii: 20-24°C.
• Wysoka wilgotność powietrza znacząco sprzyja szybkiemu namnażaniu się bakterii. W korzystnych warunkach populacja bakterii może podwajać się w ciągu kilku godzin.
• Termin występowania: pierwsze objawy pojawiają się zazwyczaj w fazie kwitnienia drzew. Choroba rozwija się gwałtownie wiosną i latem, zwłaszcza po okresach deszczowej pogody.
• Tempo rozwoju: bakterie szybko rozprzestrzeniają się w tkankach roślinnych, prowadząc do systemicznego porażenia całych drzew. Nie rozwijają się w martwej tkance.

Kwiaty
Pierwsze symptomy choroby pojawiają się na kwiatach – brunatnieją i zamierają, często nie opadają, tylko pozostają na drzewie.
Zawiązki owoców
Po zakażeniu jabłka i gruszki stają się czarnobrunatne, marszczą się i również pozostają na drzewie, przypominając spalone owoce. Później w miejscach brunatnych przebarwień tkanka gnije, tworzą się wodniste plamy, a na powierzchni widoczny bywa szarobiały wyciek bakteryjny.
Pędy i liście
Młode pędy brunatnieją i zasychają, jednak nie opadają. Często przybierają charakterystyczny kształt „pastorału” (wygięcie w dół). Liście stają się czarne lub brunatne, zasychają, ale pozostają na gałęzi, sprawiając wrażenie spalonych
Tkanki drzew
W miejscach infekcji widoczne są nekrotyczne, zagłębione plamy wyraźnie oddzielone od zdrowej tkanki. Z chorych owoców bakterie wnikają do krótkopędów, a następnie do gałęzi.

Zaraza ogniowa jest chorobą kwarantannową, dlatego profilaktyka ma kluczowe znaczenie.

• Działania w szkółkach i sadach
  W regionach zagrożonych chorobą nie należy zakładać szkółek jabłoni, gruszy, pigwy i innych wrażliwych gatunków.
  W szkółkach zagrożonych wskazane jest lekkie zakwaszenie gleby (pH 5,5-6,5).
  Usuwać dziko rosnące rośliny żywicielskie, takie jak głóg, jarząb czy irga.
• Dobór odmian
  W rejonach o dużym zagrożeniu unikać uprawy podatnych odmian jabłoni (‘Idared’, ‘Jonatan’, ‘Szampion’, ‘Gloster’, ‘James Grieve’, ‘Spartan’) i grusz (‘Bonkreta Williamsa’, ‘Paryżanka’, ‘Komisówka’, ‘General Leclerc’).
• Zabiegi sanitarne
  Wycinanie chorych części roślin (z zachowaniem zapasu zdrowej tkanki) może ograniczyć rozprzestrzenianie choroby, o ile nie doszło jeszcze do systemicznego porażenia drzewa.
  Porażone drzewa trzeba usuwać z sadu, szczególnie tam, gdzie choroba wystąpiła po raz pierwszy. Wskazane jest karczowanie roślin sąsiadujących, które mogą być źródłem infekcji.