Sucha zgnilizna kapustnych to jedna z najważniejszych chorób grzybowych roślin z rodziny kapustnych. Patogeny wywołujące tę chorobę porażają przede wszystkim rzepak ozimy i jary, ale także liczne warzywa kapustne: kapustę głowiastą, włoską, pekińską, kalafior, brokuł, brukselkę, kalarepę oraz wiele innych gatunków z rodzaju Brassica. Objawy występują również na niektórych gatunkach rzodkwi, gorczycy białej i innych roślinach uprawnych oraz na chwastach kapustnych, które stanowią ważne źródło infekcji.
W uprawach rzepaku choroba jest obecnie uznawana za jedną z najgroźniejszych, gdyż prowadzi do suchej zgnilizny podstawy łodygi, osłabienia roślin i ich wylegania, co może powodować spadek plonu nasion nawet o 50-75%, zwłaszcza na plantacjach wieloletnio porażonych. W warzywach kapustnych sucha zgnilizna powoduje zamieranie rozsady, gnicie podstawy główek i obniżenie jakości przechowalniczej.
Choroba występuje powszechnie w strefie klimatu umiarkowanego na wszystkich kontynentach. Szczególnie duże znaczenie gospodarcze ma w Europie, Ameryce Północnej, Australii i Ameryce Południowej, gdzie rzepak i inne brassicaceae zajmują rozległe areały.

Suchą zgniliznę kapustnych wywołują dwa gatunki workowców Leptosphaeria maculans oraz Leptosphaeria biglobosa, które często współwystępują na tej samej roślinie. W stadium konidialnym określane były tradycyjnie mianem Phoma lingam, obecnie wyodrębnianym w rodzaj Plenodomus (m.in. Plenodomus lingam, P. biglobosus).
Gatunki te różnią się nieco wirulencją i biologią. L. maculans uważa się za gatunek bardziej agresywny, zdolny do powodowania rozległych nekroz i całkowitego zniszczenia podstawy łodygi, podczas gdy L. biglobosa częściej powoduje powierzchowne plamy i mniej rozległe zgorzele.
Grzyby te tworzą:

• zarodniki konidialne (piknosporowe) powstające w piknidiach w tkankach liści, ogonków i łodyg,
• zarodniki workowe produkowane w pseudotecjach rozwijających się na resztkach pożniwnych i łodygach.

Cykl rozwojowy suchej zgnilizny kapustnych jest wieloetapowy i ściśle powiązany z resztkami pożniwnymi:
1. Przetrwanie – patogen zimuje głównie w resztkach pożniwnych rzepaku i innych roślin kapustnych, gdzie w tkankach łodyg i ogonków liściowych rozwija grzybnię i tworzy owocniki workowe, tzw. pseudotecja. W nich dojrzewają askospory, które stanowią kluczowe źródło infekcji pierwotnych.
2. Uwalnianie zarodników workowych – jesienią i na przedwiośniu, w warunkach wysokiej wilgotności i umiarkowanej temperatury, dojrzałe pseudotecja uwalniają askospory. W Polsce wyrzut askospor obserwuje się najczęściej od września do listopada oraz wiosną od marca do czerwca, w zależności od przebiegu pogody. Askospory mogą być unoszone wiatrem na znaczne odległości, nawet kilku kilometrów, i infekują liście młodych roślin.
3. Infekcje liści i rozwój piknidiów – na porażonych liściach powstają plamy, w których z czasem rozwijają się liczne piknidia. W piknidiach produkowane są zarodniki konidialne, które po uwolnieniu rozprzestrzeniają się z kroplami deszczu lub rozbryzgami wody na sąsiednie rośliny, powodując infekcje wtórne.
4. Przerastanie do łodygi i zgorzel podstawy – grzybnia patogena przerasta z plam na liściach poprzez ogonek liściowy do łodygi i podstawy rośliny. W efekcie dochodzi do nekrozy tkanek przewodzących i powstania suchej, korkowatej zgnilizny u podstawy łodygi, która osłabia roślinę, prowadzi do jej wylegania i przedwczesnego zasychania.
5. Tworzenie nowych pseudotecjów – po zbiorze porażone łodygi pozostają na polu, a w ich tkankach grzyb wytwarza w kolejnym sezonie nowe pseudotecja z askosporami, domykając cykl.

Główne źródła infekcji to:

• resztki pożniwne rzepaku i innych kapustnych pozostawione na polu,
• samoziewy rzepaku i chwasty kapustowate, na których utrzymują się plamy z piknidiami,
• zakażone nasiona, szczególnie w przypadku warzyw kapustnych i rzepaku, co prowadzi do objawów typu czarna nóżka u siewek.

Rozprzestrzenianie
Askospory są przenoszone głównie przez wiatr na znaczne odległości, natomiast zarodniki konidialne rozprzestrzeniają się z kroplami deszczu, rozpryskami wody i podczas zabiegów uprawowych. Patogen może być także przenoszony na maszynach rolniczych wraz z fragmentami porażonych łodyg.

Temperatura – optymalne warunki infekcji liści i rozwoju grzybni występują przy temperaturze około 15-20°C, natomiast dojrzewanie pseudotecjów i wyrzut askospor zachodzą najlepiej przy łagodnej i wilgotnej pogodzie jesiennej. Obniżenie temperatury poniżej około 10°C spowalnia dojrzewanie pseudotecjów i ogranicza rozwój choroby.
Wilgotność – wysoka wilgotność powietrza i częste opady sprzyjają infekcjom liści oraz rozwojowi piknidiów i pseudotecjów. Na plantacjach z gęstym łanem i słabą cyrkulacją powietrza choroba rozwija się znacznie silniej.
Czas i szybkość rozwoju – pierwsze objawy na liściach młodych roślin pojawiają się zwykle jesienią (w rzepaku ozimym) lub wczesną wiosną. Nekrozy podstawy łodygi rozwijają się stopniowo, a ich szczyt nasilenia przypada na okres kwitnienia i dojrzewania, kiedy rośliny zaczynają się łamać i wylegać.
Termin występowania – choroba może porażać rośliny przez cały okres wegetacji, ale kluczowe są dwa okresy: jesienne infekcje liści przez askospory oraz wiosenne infekcje wtórne i przerastanie do łodygi. W warzywach kapustnych duże znaczenie mają także infekcje rozsady i młodych roślin w inspektach czy na rozsadnikach.

Na siewkach i rozsadzie
Na podliścieniowej części łodyżki i dolnych fragmentach pędu pojawiają się ciemne, podłużne lub owalne plamy, które stopniowo się wydłużają i obejmują całą średnicę szyjki korzeniowej. Tkanka zasycha, korkowacieje i pęka, a siewki przewracają się i zamierają. Ten obraz choroby określa się często potocznie mianem czarnej nóżki.
Na liściach
Powstają owalne lub nieregularne plamy o średnicy od 1 do 20 mm, barwy początkowo jasnobrunatnej lub beżowej, często z ciemniejszą obwódką. W miarę starzenia się plam w ich obrębie pojawia się liczne, ciemne punkciki – piknidia wytwarzające zarodniki konidialne. W zależności od gatunku i dominującego patogena plamy mogą mieć odcień żółtawy, beżowy, szarobiały lub zielonkawy.
Na łodygach i szyjce korzeniowej
Rozwijają się podłużne, lekko zagłębione, jasnobrunatne plamy, często z czarnymi piknidiami. Z czasem plamy łączą się, obejmując cały obwód łodygi. Tkanka w strefie porażenia korkowacieje, staje się sucha i krucha. U podstawy łodygi powstaje rozległa sucha zgnilizna, która osłabia roślinę, prowadzi do pęknięć i łamania pędu tuż przy ziemi. W rzepaku skutkuje to wyleganiem roślin i przedwczesnym dojrzewaniem, co obniża plon nasion.
Na główkach kapusty i w przechowywaniu
U kapusty i innych warzyw kapustnych infekcja podstawy liści i szyjki korzeniowej prowadzi do tworzenia suchych, brązowych, zapadających się plam. W trakcie przechowywania choroba może postępować w głąb główki, powodując brunatnienie i zasychanie wewnętrznych liści, co dyskwalifikuje główki do długotrwałego przechowywania.

• Metody agrotechniczne

Za kluczowe uważa się dokładne i głębokie przyoranie lub rozdrobnienie resztek pożniwnych rzepaku i innych roślin kapustnych, tak aby ograniczyć liczbę pseudotecjów i źródeł askospor.
Zalecane jest prawidłowe zmianowanie, z kilkuletnią przerwą w uprawie rzepaku lub warzyw kapustnych na tym samym stanowisku, zwłaszcza po silnym porażeniu plantacji.
Powinno być prowadzone odchwaszczanie plantacji i miedz z chwastów z rodziny Brassicaceae, które mogą utrzymywać chorobę między sezonami.
W produkcji rozsady i nasion wskazane jest stosowanie kwalifikowanego materiału siewnego, zaprawianego zaprawami nasiennymi ograniczającymi infekcje siewek.
W rejonach o wysokiej presji patogena duże znaczenie ma dobór odmian o wyższym poziomie odporności lub tolerancji, przy czym należy uwzględniać fakt istnienia dwóch gatunków patogena i licznych ras, co wymaga w razie możliwości konsultacji z aktualnymi zaleceniami hodowlanymi.

• Metody chemiczne

W ochronie polowej rzepaku oraz warzyw kapustnych stosowana jest chemiczna ochrona fungicydowa. Zabiegi powinny być wykonywane przede wszystkim w okresach silnego zagrożenia infekcjami liści oraz w fazie formowania łodygi.
Zalecane są fungicydy zawierające substancje z grupy triazoli, benzimidazoli czy strobiluryn, na przykład tebuconazol, difenokonazol, metkonazol czy mieszaniny tebuconazolu z prochlorazem lub prothioconazolem, które wykazują wysoką aktywność w stosunku do L. maculans i L. biglobosa.
Terminy zabiegów powinny być dostosowywane do fazy rozwojowej roślin oraz do prognoz występowania askospor. W przypadku rzepaku ozimego często wykonuje się opryski jesienią w fazie 4-6 liści oraz wiosną po ruszeniu wegetacji, natomiast w warzywach kapustnych ochrona chemiczna bywa stosowana głównie na plantacjach nasiennych.
Ze względu na ryzyko rozwoju odporności populacji patogenów zaleca się rotowanie fungicydów o różnych mechanizmach działania i przestrzeganie maksymalnej liczby zabiegów danym preparatem w sezonie.