Rak bakteryjny drzew owocowych
Rak bakteryjny drzew owocowych (Pseudomonas syringae) to choroba o dużym znaczeniu gospodarczym, która objawia się zamieraniem pąków, nekrozami kory i wyciekami gumy.
Rak bakteryjny drzew owocowych (Pseudomonas syringae) to choroba o dużym znaczeniu gospodarczym, która objawia się zamieraniem pąków, nekrozami kory i wyciekami gumy.
Opis
Rak bakteryjny drzew owocowych (Pseudomonas syringae) jest chorobą o dużym znaczeniu gospodarczym, która powoduje poważne straty w sadach czereśniowych i wiśniowych, a także w uprawach jabłoni, gruszy, moreli i brzoskwini. Choroba poraża wszystkie nadziemne organy drzew. Najgroźniejsze są infekcje jesienne i wiosenne, ponieważ mogą prowadzić do zamierania całych pędów i osłabienia drzewa. Charakterystyczną cechą tej choroby są nekrozy kory oraz wycieki gumy z porażonych pędów i konarów. Kluczowe znaczenie w ochronie ma szybkie usuwanie porażonych części roślin oraz stosowanie środków ochronnych w okresach największego ryzyka zakażeń.
Systematyka
Rak bakteryjny drzew owocowych
Pseudomonas syringae pv. syringae van Hall 1902, Pseudomonas syringae pv. morsprunorum (Wormald) Young, Dye & Wilkie 1978
Bacterial canker
Pseudomonadales
Pseudomonadaceae
Pseudomonas syringae
Sprawca
Chorobę wywołują bakterie Pseudomonas syringae pv. syringae i Pseudomonas syringae pv. morsprunorum. Są to gram-ujemne pałeczki o wymiarach 0,7-1,2 µm szerokości i 1,5-3 µm długości. Bakterie są urzęsione lofotrichalnie, czyli posiadają kilka rzęsek umieszczonych na jednym biegunie komórki, co ułatwia im ruch i kolonizację roślin.
Biologia
Patogen zimuje w tkankach roślin gospodarzy: w pąkach, w miękiszu kory porażonych drzew oraz na powierzchni pędów. Wiosną wraz z sokami roślinnymi i wyciekami gumy bakterie zaczynają intensywnie się namnażać. Infekcje pierwotne następują przez naturalne rany i blizny po opadłych liściach, a także przez uszkodzenia mechaniczne spowodowane przez owady.
Źródła infekcji
Głównym źródłem infekcji są porażone pędy, pąki i kora. Zimą bakterie pozostają w tkankach drzewa, a wiosną wraz z sokami mogą kolonizować powierzchnię młodych pędów i kwiatów. Szczególnie groźne są miejsca ran po opadłych liściach, przez które bakterie łatwo wnikają do wnętrza rośliny.
Rozprzestrzenianie patogenu
Patogen rozprzestrzenia się dzięki kroplom deszczu, które przenoszą bakterie z wycieków na zdrowe organy, a także przy pomocy wiatru i owadów uszkadzających tkanki. Bakterie mogą szybko rozprzestrzeniać się systemicznie wewnątrz drzewa, powodując zamieranie pąków, nekrozy kory i stopniowe obumieranie gałęzi.
Warunki rozwoju
Bakterie najlepiej rozwijają się w warunkach dużej wilgotności powietrza i umiarkowanych temperatur.
Optymalny zakres temperatur dla infekcji wynosi około 18-25°C.
Do zakażeń najczęściej dochodzi wiosną w okresie nabrzmiewania pąków i kwitnienia oraz jesienią po opadnięciu liści. Szczególne znaczenie dla rozwoju choroby mają rany na pędach, powstałe w wyniku działalności owadów lub uszkodzeń mechanicznych. Patogen może wykorzystać także cukry wydzielane przez rośliny w miejscach uszkodzeń, co dodatkowo sprzyja jego namnażaniu.
Objawy chorobowe
Kwiaty – porażone brunatnieją i zasychają, często pozostają na drzewie.
Pędy – na młodych pędach i krótkopędach pojawiają się nekrozy oraz charakterystyczne wycieki gumy. Porażone pąki brunatnieją i zamierają.
Kora i gałęzie – wokół miejsc infekcji powstają rozległe nekrozy kory, które mogą powodować pękanie i odpadanie fragmentów kory, odsłaniając drewno. W efekcie tworzą się rany rakowe, które powiększają się z każdym sezonem.
Liście – objawy widoczne w postaci żółtych, wodnistych plam, które brunatnieją i zasychają. U gruszy występują także plamy z brunatną obwódką, natomiast u jabłoni objawy te są mniej wyraźne.
Owoce – na gruszkach powstają brunatne plamy o średnicy 2-3 mm, natomiast jabłka porażane są rzadziej.
Jak zapobiegać?