Brunatna zgnilizna drzew ziarnkowych
Brunatna zgnilizna drzew ziarnkowych to choroba powodująca gnicie owoców jabłoni i grusz. Jej sprawcą jest grzyb Monilinia fructigena, który zimuje w mumiach owocowych i porażonych krótkopędach.
Brunatna zgnilizna drzew ziarnkowych to choroba powodująca gnicie owoców jabłoni i grusz. Jej sprawcą jest grzyb Monilinia fructigena, który zimuje w mumiach owocowych i porażonych krótkopędach.
Galeria
Opis
Brunatna zgnilizna drzew ziarnkowych jest powszechną chorobą grzybową powodującą ogromne straty w sadach jabłoniowych i gruszowych. Choroba atakuje głównie owoce, ale również kwiaty, krótkopędy i młode pędy. Może występować w sadach towarowych, przydomowych i w przechowalniach owoców.
Zakażone owoce gniją, stają się niezdatne do spożycia i tracą wartość handlową. Szczególnie niebezpieczna jest dla sadowników uprawiających odmiany podatne oraz w latach o ciepłej i wilgotnej pogodzie. Brunatna zgnilizna odpowiada za znaczne obniżenie jakości i ilości plonu – przy silnym nasileniu choroby może zniszczyć nawet znaczną część zbiorów.
Systematyka
Brunatna zgnilizna drzew ziarnkowych
Monilinia fructigena (Pers.) Honey
Brown rot disease
Helotiales
Sclerotiniaceae
Monilinia fructigena
Sprawca
Sprawcą choroby jest grzyb Monilinia fructigena. Jest to grzyb pasożytniczy, który rozwija się na żywych owocach, pędach i kwiatach, a także może przetrwać na obumarłych organach roślin. Patogen znany jest z tego, że powoduje gnicie owoców, które przybierają postać brunatnych mumii.
Biologia
Grzyb zimuje na mumiach owocowych pozostających na drzewach oraz na owocach leżących na ziemi. Wiosną wytwarzane są na nich sporodochia – struktury, w których powstają ogromne ilości zarodników konidialnych. Podczas lata grzyb rozwija się intensywnie na dojrzewających owocach, powodując ich brunatnienie i gnicie. Oprócz konidiów patogen może tworzyć także owocniki doskonałe (apotecja), w których powstają zarodniki workowe.
Źródło infekcji
Podstawowym źródłem infekcji są mumie owocowe – zasuszone, brunatno-czarne owoce, które pozostają na drzewach lub spadają na ziemię i stanowią rezerwuar zarodników w następnym sezonie. Ważnym źródłem mogą być również porażone krótkopędy, na których grzyb zimuje w postaci grzybni.
Rozprzestrzenianie
Zarodniki konidialne powstające na sporodochiach łatwo przenoszone są przez wiatr, krople deszczu i owady. Infekcje rozpoczynają się najczęściej w miejscach uszkodzeń skórki owoców – po gradzie, zranieniach mechanicznych lub działalności owadów. Choroba może się rozprzestrzeniać szybko, zwłaszcza w okresach ciepłej i wilgotnej pogody, a jej skutki widać nie tylko w sadzie, lecz także w przechowalniach owoców, gdzie porażone jabłka i gruszki gniją w czasie przechowywania.
Warunki rozwoju
Optymalna temperatura do infekcji to 20-25°C.
Wysoka wilgotność powietrza jest kluczowym czynnikiem sprzyjającym rozwojowi choroby. Długotrwałe okresy deszczowej pogody powodują szybkie szerzenie się patogenu.
Termin występowania – choroba rozwija się od wiosny (porażenie kwiatów i młodych zawiązków) aż do zbiorów i przechowywania owoców. Największe szkody powstają w drugiej połowie lata i jesienią.
Tempo rozwoju – w sprzyjających warunkach objawy na owocach pojawiają się w ciągu kilku dni. Choroba szerzy się szybko, często obejmując całe drzewo lub sad.
Przetrwanie – patogen może przetrwać w zmumifikowanych owocach nawet przez kilka lat, stanowiąc stałe źródło infekcji w kolejnym sezonie.
Objawy chorobowe
Na owocach
Pojawiają się brunatne, szybko powiększające się plamy gnilne. Na ich powierzchni widoczne są koncentrycznie ułożone, beżowo-szare brodawki – miejsca tworzenia zarodników konidialnych. Owoce marszczą się, kurczą i opadają lub pozostają na drzewie w postaci twardych, brunatno-czarnych mumii.
Na krótkopędach
Widoczne są nekrotyczne, brunatne plamy, które prowadzą do zamierania krótkopędów.
Na kwiatach i zawiązkach
Porażone kwiaty brunatnieją, zamierają i mogą być pokryte zarodnikami grzyba.
Zawiązki owoców łatwo ulegają gniciu, co powoduje straty już na wczesnym etapie wzrostu.
Podczas przechowywania
Porażone jabłka i gruszki gniją także w przechowalniach i chłodniach, stając się źródłem wtórnych infekcji.
Jak zapobiegać?
Skuteczna ochrona przed brunatną zgnilizną wymaga połączenia działań agrotechnicznych i chemicznych.