Biała zgnilizna cebuli to groźna choroba grzybowa, atakująca głównie rośliny cebulowe, takie jak cebula, czosnek, por, szczypiorek. Szczególnie niebezpieczna staje się w warunkach monokultury, gdzie gleba jest silnie zasiedlona przez patogen. Choroba powoduje gnicie systemu korzeniowego i podstawy cebuli, prowadząc do zamierania roślin. Dodatkowo, zakażona gleba stanowi długotrwałe źródło infekcji, co utrudnia walkę z patogenem w kolejnych sezonach. Występuje na całym świecie, a jej szkodliwość jest szczególnie wysoka w rejonach o chłodnym i umiarkowanym klimacie.

Biała zgnilizna cebuli wywoływana jest przez grzyb Stromatinia cepivora (syn. Sclerotium cepivorum), który jest patogenem glebowym. Grzyb ten zimuje w glebie w postaci sklerocjów – przetrwalników o bardzo długiej żywotności (nawet 8-10 lat). Do infekcji dochodzi przez korzenie i podstawę roślin, zwłaszcza gdy gleba jest zakażona lub używany jest porażony materiał wysadkowy. Sklerocja aktywują się w obecności związków siarkowych wydzielanych przez korzenie roślin cebulowych. Patogen rozprzestrzenia się głównie przez zakażoną glebę, sadzonki, dymkę oraz narzędzia rolnicze.

Optymalne warunki do rozwoju grzyba to temperatura gleby od 17°C do 21°C oraz wysoka wilgotność. W temperaturach poniżej 5°C oraz powyżej 25°C aktywność patogenu znacząco spada. Choroba jest szczególnie groźna w latach chłodnych i wilgotnych. W upalne i suche sezony objawy są mniej widoczne, zwłaszcza w uprawie cebuli z siewu.

Początkowe objawy to żółknięcie i więdnięcie liści, które postępuje od starszych liści ku młodszym. U podstawy cebuli oraz w strefie korzeniowej pojawia się biała, watowata grzybnia. W zaawansowanym stadium choroby na cebulach i w glebie wokół nich pojawiają się drobne, czarne sklerocja, przypominające nasiona maku – to kluczowa cecha diagnostyczna. Porażone rośliny łatwo dają się wyrwać z gleby, ponieważ ich system korzeniowy ulega degradacji. Na polach występują place z obumarłymi roślinami, szczególnie widoczne w czerwcu i lipcu. W przechowalniach choroba postępuje, prowadząc do gnicia cebul.

Biała zgnilizna cebuli jest chorobą wyjątkowo trudną do zwalczenia ze względu na długowieczne formy przetrwalnikowe w glebie, dlatego kluczowe znaczenie mają profilaktyka, czystość fitosanitarna oraz integrowanie metod ochrony w wieloletniej strategii uprawy.

• Metody agrotechniczne

Najważniejszym elementem profilaktyki jest ograniczenie możliwości utrzymywania się patogena w glebie oraz zapobieganie jego przenoszeniu na nowe stanowiska.
Na polach silnie zasiedlonych grzybem zaleca się przerwanie uprawy cebuli nawet na okres 8-10 lat, co wynika z bardzo dużej żywotności sklerocjów w glebie.
Należy unikać przenoszenia zakażonej gleby na inne plantacje poprzez dokładne mycie maszyn, narzędzi rolniczych oraz podwozia sprzętu po pracy na porażonych polach.
Prace polowe na zakażonych stanowiskach powinny być wykonywane w ostatniej kolejności, aby zmniejszyć ryzyko zawleczenia choroby na zdrowe pola.
Konieczne jest stosowanie wyłącznie zdrowego materiału wysadkowego, takiego jak dymka lub cebula z pewnego źródła, ponieważ porażone sadzonki stanowią ważne źródło infekcji pierwotnej.
Korzystne może być wprowadzanie odpowiednich przedplonów i poplonów, zwłaszcza roślin kapustnych, takich jak gorczyca lub rzepak, które przyorywane mogą częściowo ograniczać rozwój patogena w glebie.

• Metody chemiczne

Bardzo ważną metodą ochrony jest zaprawianie nasion lub materiału wysadkowego fungicydami zawierającymi substancje czynne o działaniu grzybobójczym, co ogranicza rozwój choroby zwłaszcza w początkowym okresie wegetacji.
W przypadku zagrożenia plantacji zaleca się zaprawianie dymki lub cebuli wysadkowej na mokro preparatami zgodnymi z aktualnym programem ochrony roślin.
W ochronie cebuli przed chorobą stosuje się również substancje należące do grup strobiluryn, które wykazują działanie zapobiegawcze i ograniczają infekcje w warunkach sprzyjających rozwojowi patogena.
Zabiegi chemiczne powinny być prowadzone zgodnie z zasadami integrowanej produkcji, z rotacją substancji czynnych, aby ograniczyć ryzyko uodpornienia populacji grzyba.